Symboliczna kwota czynszu nie czyni gminy podatnikiem VAT
Poszerzony skład NSA przychylił się do stanowiska organu podatkowego, orzekając że gmina nie działa jako podatnik VAT. Trudno bowiem doszukać się wyraźnego związku pomiędzy świadczeniem gminy a symbolicznie określoną odpłatnością[1].
Sprawa przedstawiona do rozstrzygnięcia przez siedmiu sędziów NSA dotyczyła kwestii odliczenia VAT od wydatków związanych z budową boiska. Początkowo inwestycja została przekazana do bezpłatnego użytkowania i tym samym nie była wykorzystywana do czynności opodatkowanych. Z biegiem czasu, gmina zdecydowała się na zmianę sposobu jej wykorzystywania i przekazała infrastrukturę w dzierżawę instytucji kultury za symboliczną odpłatnością. Uznając, że taka zmiana wiąże się z działalnością opodatkowaną, jednostka przyjęła, że przysługuje jej prawo do odliczenia VAT w drodze korekty. Innego stanowiska był natomiast organ podatkowy, który podkreślił, że nawet późniejsze włączenie efektów inwestycji do czynności opodatkowanych, nie daje prawa do odliczenia VAT z nią związanego. Opierając się na wnioskach płynących z postanowienia TSUE w sprawie C-500/13 Gmina Międzyzdroje, stanowisko gminy poparł WSA w Opolu.
Organ podatkowy nie dał jednak za wygraną i ostatecznie sprawa trafiła do NSA, który zwrócił uwagę na jedną bardzo ważną rzecz – wysokość czynszu dzierżawnego. Zważywszy na istotność rozstrzygnięcia danej sprawy, do poszerzonego składu zostały skierowane wątpliwości dotyczące możliwości uznania gminy w takiej sytuacji za podatnika VAT. Niemniej, skład siedmiu sędziów zrezygnował z wydania w tej sprawie uchwały, wyjaśniając że ma ona zbyt specyficzny i indywidualny charakter, aby dokonać jej ogólnego rozstrzygnięcia. Wobec tego, rozwiązanie nastąpiło w formie wyroku, w którym poszerzony skład przychylił się do stanowiska organu podatkowego, uchylając zaskarżony wyrok WSA i oddalając skargę gminy.
Wydając orzeczenie, NSA przywołał szereg stanowisk, w tym m.in. wyrok TSUE w sprawie C-140/17 Gmina Ryjewo, który dał podatnikom możliwość ubiegania się o prawo do obniżenia VAT należnego w sytuacji, gdy początkowo dane dobro było wykorzystywane do działalności niedającej prawa do odliczenia VAT, a następnie doszło do zmiany jego przeznaczenia do czynności opodatkowanych. Niemniej, podkreślono, że w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny był nieco inny bowiem sposób wykorzystywania boiska nie uległ zmianie. Następnie poszerzony skład odniósł się do asymetrii pomiędzy poniesionymi przez gminę kosztami a wysokością ustalonego czynszu dzierżawnego. Przywołując tezy wyroków Trybunału w sprawie C-520/14 Gemeente Borsele oraz C-263/15 Lajver, a także biorąc pod uwagę charakter podmiotów (oba realizują zadania publiczne) oraz brak zmiany sposobu wykorzystywania obiektu (również po zawarciu umowy będzie on ogólnodostępny) – zdaniem siedmiu sędziów NSA trudno doszukać się wyraźnego związku między świadczeniem gminy a symbolicznie określoną odpłatnością. Poza wskazanymi kwestiami, skład orzekający zwrócił również uwagę na bezprzetargowy sposób wyłonienia dzierżawcy boiska.
W przedstawionym wyroku, poszerzony skład NSA wskazał, jakie kwestie powinny podlegać ocenie dla wskazania, czy podatnik ma prawo do odliczenia VAT w przypadku zmiany przeznaczenia. Samo ustanowienie odpłatności, nie wiąże się bowiem z uzyskaniem statusu podatnika VAT. Okoliczności zaistniałe w danej sprawie nie znajdują ekonomicznego uzasadnienia a wręcz mogą sugerować na celowe działanie, prowadzące do osiągnięcia korzyści podatkowych. Tym samym, dokonując zmiany przeznaczenia określonego dobra inwestycyjnego, JST powinny każdorazowo wziąć pod uwagę aspekty ekonomiczne takiego działania, przykładowo: rentowność, tempo zwrotu poniesionych kosztów czy charakter przedsięwzięcia, wskazujący na możliwość jego wykorzystywania.
[1] Wyrok siedmiu sędziów NSA z dnia 28 października 2019 r., sygn. I FSK 164/17, uzasadnienie ustne
Posłuchaj