Całodzienne wyżywienie w podróży służbowej powyżej limitu diety to przychód pracownika
Organy podatkowe ciągle próbują widzieć przychód tam, gdzie go nie powinno być. Niestety ostatnio NSA daje im dodatkowe argumenty, by dalej iść tą drogą.
Zasadniczo jest tak, że pracownikowi w podróży krajowej oraz zagranicznej przysługuje dieta na pokrycie zwiększonych kosztów wyżywienia – czyli aktualnie 30 zł za dobę podróży w przypadku podróży krajowej. I do tej wysokości przysługuje zwolnienie z PIT – nadwyżka ponad tę kwotę podlega opodatkowaniu.
Z drugiej strony, zgodnie z przepisami, dieta nie przysługuje, jeżeli pracownikowi zapewniono bezpłatne całodzienne wyżywienie. I tutaj pojawia się wątpliwość – czy w takim przypadku zwolnienie z PIT dotyczy całej kwoty zapewnionego wyżywienia, czy jednak należy zastosować limit diety.
Dotychczas organy podatkowe zgodnie twierdziły, że – oczywiście – wszystko powyżej limitu 30 zł w przypadku podróży służbowej podlega opodatkowaniu PIT.
WSA zasadniczo popierały jednak podatników. Wyjaśniały, że:
- wypłacając dietę przyjmuje się domniemanie, że pracownik wydał właśnie taką kwotę – ale może być tak, że pracownik wyda na posiłki mniej niż przyznany ryczałt i dochód taki będzie zwolniony z PIT;
- przy zapewnieniu zwrotu pełnych kosztów wyżywienia na podstawie rachunku nie można mówić o diecie, ponieważ w takiej sytuacji – na podstawie przepisów – nie przysługuje ona pracownikowi (tzn. całodzienne wyżywienie wyłącza dietę).
Dodatkowo, wydawało się, że sporo zmieni w tym przypadku wyrok TK z 8 lipca 2014 r. (K 7/13). Trybunał wskazał w nim cechy, które musi spełniać świadczenie, aby uznać je za przychód:
- musi być spełnione za zgodą danej osoby (ta osoba korzysta z nich w pełni dobrowolnie);
- musi być spełnione w interesie tej osoby (a nie w interesie podmiotu przekazującego nieodpłatne świadczenie) i przynosić jej korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść;
- korzyść ta powinna być wymierna i przypisana indywidualnej osobie (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów).
Ponadto, Trybunał podkreślił, że „gdy nieodpłatne świadczenie zostało przyjęte jako warunek niezbędny do zgodnego z prawem wykonania pracy – po stronie pracownika nie pojawia się korzyść, która mogłaby być objęta podatkiem dochodowym”.
W tym kontekście, wydaje się, że przyznanie przez pracodawcę całodziennego wyżywienia, będące de facto realizacją obowiązku wynikającego z przepisów prawa, podczas podróży służbowej, która leży przecież w interesie pracodawcy, wpisuje się w powyższą argumentację. Oznacza to, że w przypadku zapewnienia pracownikowi całodziennego wyżywienia nie powinno się stosować limitu diety.
NSA do tej pory nie rozstrzygał w sprawach dotyczących omawianej kwestii. Niestety, wyrok NSA z dnia 11 września 2015 r. (sygn. II FSK 1516/13) wpisuje się w smutną linię orzeczniczą, którą ostatnio obserwujemy.
NSA stwierdził w nim, że zapewnienie całodziennego wyżywienia nie stanowi „innych należności za czas podróży służbowej pracownika" [przypomnijmy – zwolnienie z PIT dotyczy diet i innych należności za czas podróży], a mieści się właśnie w pojęciu diety. Jednocześnie, zwolnienie dotyczy zwiększonych kosztów wyżywienia w trakcie podróży służbowej, które stanowią dietę a nie pełnego wyżywienia pracownika w czasie takiej podróży.
Dodatkowo, NSA argumentował, że koszty wyżywienia pracownik musi ponosić niezależnie od tego czy jest w podróży służbowej, w pracy, czy w domu. Odniósł się też do wspomnianego wyroku TK twierdząc, że pełne wyżywienie jest wydatkiem ponoszonym w interesie pracownika i w ten sposób stanowi dla niego korzyść, ponieważ nie musi on w czasie podróży służbowych ponosić żadnych wydatków na wyżywienie (które tak czy inaczej by ponosił).
Możemy mieć tylko nadzieję, że – tak jak do tej pory zdarzyło się wielokrotnie – NSA zmieni zdanie i zacznie rozstrzygać na korzyść podatników i pracowników. Na pewno jednak przed chcącymi walczyć jeszcze długa droga do pozytywnego zakończenia sprawy.
Interesuje Cię ten temat? Skontaktuj się z autorem artykułu.
Posłuchaj