Doradztwo podatkowe, finansowe i prawne dla Samorządów | Wsparcie JST

Gdy prześledzimy doniesienia prasowe z ubiegłego roku, można dostrzec dwie rzeczy. Po pierwsze – od dawna nie było tak wiele szumu medialnego wokół podatku od nieruchomości. Po drugie – wiele z nich to chwytliwe tytuły i krzykliwe lead’y, głoszące „rewolucję”, zapowiadające „fundamentalne zmiany” i „największą nowelizację podatku od nieruchomości w historii”.

Prawda jednak jest taka, że wiele z tych zmian to nie żadna rewolucja, a jedynie przeniesienie do przepisów wspomnianego już orzecznictwa sądów administracyjnych czy Trybunału Konstytucyjnego. Oczywiście świadomość wielu przedsiębiorców– ale też niejednokrotnie i samorządów – była w tym zakresie różna, stąd często mogli oni odbierać te zmiany jako rewolucyjne.

Oczywiście, nowelizacja zawierała także realne zmiany. Dość wspomnieć, że uregulowano problem opodatkowania kontenerów – przez wiele lat funkcjonowało niejednolite orzecznictwo co do tego czy opodatkowaniu jako budowla podlegają wszystkie kontenery, nawet te mobilne, czy też nie każdy kontener to budowla. Ministerstwo przesądziło ostatecznie, że opodatkowane jako budowle pozostaną tylko kontenery trwale związane z gruntem.

Z drugiej strony na korzyść samorządów rozstrzygnięto spór o to czy opodatkowaniu jako budowla podlegają przekrycia namiotowe i oświetlenie zewnętrzne – w aktualnych przepisach zostały one wprost uznane za budowle, choć dotychczas sądy orzekały w tej kwestii niejednolicie.

To oczywiście tylko przykłady realnych zmian, ale nietrudno dostrzec, że nie wydają się one „rewolucyjne”. Są raczej pewnym doprecyzowaniem czy rozwiązaniem kilku problemów, które przez lata nie znajdowały rozwiązania.

Oczywiście, to tylko wymiar teoretyczny, pewna analiza nowych regulacji. Mamy tu jednak jeszcze jeden wymiar – praktyczny, a więc stosowanie nowych przepisów. A jak pokazują doświadczenia tego roku, podejście do ich stosowania czy sama interpretacja nowych regulacji jest różna i już powoduje wiele problemów dla obu stron. Ot, by nie być gołosłownym – nowe przepisy wprowadziły wymóg, że każdy obiekt, aby był budowlą, musi zostać wzniesiony w drodze robót budowlanych.

Dla części podatników powstało więc pytanie – a co z obiektami, które są wznoszone w drodze robót górniczych? Czy to oznacza, że te obiekty nie będą budowlami? Dla podatników naturalnie odpowiedź jest twierdząca, samorządy są natomiast sceptyczne. Takich problemów pojawia się dużo więcej, a problemy z interpretacją nowych przepisów będą zapewne dotykały samorządy przez kolejne lata.

Odpowiedź na to pytanie wymaga spojrzenia na problem z kilku perspektyw.

Przede wszystkim możemy z jednej strony zaobserwować pewne niewielkie wzrosty dochodów. Wynikają one głównie z faktu, że część podatników analizując wpływ nowelizacji na swoje rozliczenia dostrzegło błędy popełniane w latach minionych, które skorygowali. Dla niektórych gmin oznaczało to więc dodatkowe wpływy.

Z drugiej jednak strony, gdy spojrzeć na informacje prasowe czy pojawiające się interpretacje indywidualne wydawane przez samorządy na gruncie nowych przepisów, można zaobserwować również pewien spadek dochodów. Dość wspomnieć o przywołanym już wyżej przykładzie robót budowlanych – niektóre samorządy mierzą się z nowym podejściem podatników, w myśl którego wiele z posiadanych przez nich obiektów nie jest w ich ocenie wzniesionych w drodze robót budowlanych, a więc nie podlega opodatkowaniu. Częstokroć dotyczy to wielomilionowych kwot podatku.

Mamy więc do czynienia z różnymi przypadkami, czasami nawet nieoczywistymi – po prostu podatnik zaczyna deklarować od bieżącego roku znacznie niższe kwoty podatku niż deklarował jest rok wcześniej i na pierwszy rzut oka nie do końca wiadomo dlaczego? Konieczne staje się więc sięganie przez gminy po proces weryfikacji rozliczeń.

Powyższe obserwacje to jednak tak naprawdę dopiero pierwsze wnioski, jakie możemy wyciągać z zaledwie 10 miesięcy obowiązywania nowych przepisów. Jak pokazuje doświadczenie będzie to dopiero początek, a kolejne problemy z dochodami z podatku od nieruchomości będą pojawiać się w samorządach wraz z upływem czasu. Zakładałbym bowiem, że znajdzie tu zastosowanie ten sam mechanizm, który znamy jeszcze z czasów poprzednich przepisów – wielu doradców doradzających przedsiębiorcom będzie z biegiem lat proponowało kolejne warianty optymalizacji rozliczeń. Oczywiście jest to ich praca, więc nie ma się co dziwić – tym bardziej, że najczęściej są to podmioty rozliczające się w oparciu o procent od uzyskanej oszczędności.

Natomiast przestrzegałbym też przed założeniem, że każdy wniosek składany przez podatników będzie formą niedozwolonej optymalizacji – niejasność przepisów czy nieświadomość orzecznictwa sądów administracyjnych niejednokrotnie sprawia, że niektórzy podatnicy dopiero po czasie dostrzegają wadliwość swoich rozliczeń. W takich przypadkach korekta i prośba o zwrot nadpłaty może być jak najbardziej uzasadniona.

Trudno powiedzieć czy tego rodzaju przypadków będzie wiele, ale zaryzykowałbym tezę, że takie wnioski łatwo będzie samorządom wychwycić. Będą one bazowały raczej na solidnych podstawach niż egzotycznych koncepcjach typu „wszystkie obiekty położone w budynku nie podlegają opodatkowaniu”.

Na swój sposób problematyczna sytuacja przy ocenie wniosków – albo i szerzej, rozliczeń podatkowych po zmianach przepisów – będzie jak zwykle dotyczyła mniejszych samorządów, zwłaszcza gmin wiejskich i mniejszych gmin miejsko-wiejskich. Szczególnie tych, dla których podatek od nieruchomości stanowi znaczącą część dochodów, często pochodzących od jednego lub kilku dużych przedsiębiorców działających na ich terenie. Im z wielu względów może być trudniej oceniać zmiany w rozliczeniach podatników ze względu na dysproporcję sił – po jednej stronie duża firma korzystająca z najlepszych firm doradczych, po drugiej gmina z niewielkimi zasobami kadrowymi, mająca niejako obok tego problemu wiele innych kwestii niż podatkowe, którymi musi zajmować się na bieżąco. Tym polecałbym na pewno zwracanie uwagi na kwoty deklaracji – jeżeli od 2025 r. podatnik zaczyna płacić znacznie mniej niż w roku poprzednim, w każdym przypadku warto to z nim wyjaśnić.

Zgodnie z zasadą "ufaj, ale sprawdzaj". Oczywiście, mogą wystąpić różne sytuacje, które będą wymagały indywidualnego podejścia.

Samorządy „zderzą się” niewątpliwie z tymi podatnikami, którzy dostrzegają w przepisach zmiany dla nich korzystne. Jeżeli więc podatnik w bieżącym roku zadeklarował do opodatkowania mniej budowli niż w poprzednim, warto głębiej wejść w deklarację. Zapoznać się z załącznikami, porównać je z załącznikami składanymi rok wcześniej i zidentyfikować, gdzie pojawiają się rozbieżności. Mając taką wiedzę można podatnika wezwać o wyjaśnienia w tej kwestii.

Jeżeli w bieżącym roku podatnik zadeklarował większą wartość budowli można przeprowadzić analogiczny proces i rozważyć czy czasem również w poprzednich latach nie powinien on deklarować takiej samej wartości budowli jak w roku 2025. Zdarza się niestety, że czasami przedsiębiorcy nie dostrzegają, że to co zadeklarowali właśnie do opodatkowania w istocie powinno być opodatkowane już dawno i nie korygują wcześniejszych deklaracji.

Warto jednak pamiętać, że nowe przepisy to nie zawsze jest „okazja” by zmniejszyć swoje zobowiązania – wielu przedsiębiorców może mieć po prostu wątpliwości jak je interpretować i stosować w praktyce. Obecnym regulacjom wciąż bowiem daleko do choćby umiarkowanej precyzji. Firmy mogą więc popełniać błędy nieświadomie lub zwyczajnie poprzez niedostateczne przygotowanie do rozliczania podatku od nieruchomości. Nierzadko w dużych organizacjach pojawia się też coś, co określiłbym mianem „nieładu księgowego” – pewien nieporządek w dokumentacji księgowej, szczególnie w ewidencji środków trwałych, potrafi być przyczyną niejednego problemu z rozliczeniami. Rolą organu podatkowego powinno być więc poprowadzenie przedsiębiorców przy tego rodzaju problemach, wsparcie w wyjaśnieniu wątpliwości i prawidłowym złożeniu deklaracji. Praktyka pokazuje, że tego rodzaju współpraca i otwarcie na przedsiębiorców daje najlepszy efekt.

Chociaż oczywiście czasami metody koncyliacyjne mogą okazać się zawodne, a doprowadzenie rozliczeń podatnika do zgodności z przepisami może wymagać sięgnięcia po bardziej inwazyjne narzędzia – postępowanie podatkowe i określenie podatku w drodze decyzji. A w szczególnie trudnych sprawach może czasami wiązać się z sięganiem po zewnętrzne wsparcie wyspecjalizowanych prawników zajmujących się podatkiem od nieruchomości.

Przeciwnie, osobiście uważam, że po takie wsparcie należy sięgać przede wszystkim w sprawach szczególnie skomplikowanych i o dużym znaczeniu dla samorządu. Sięgałbym więc po nie przykładowo, gdy gmina otrzymuje wniosek o stwierdzenie nadpłaty na materialną kwotę, otrzymuje wniosek o interpretację w zakresie materii nieporuszanej wcześniej w orzecznictwie sądowym czy też, gdy gmina przegrywa spór o interpretację w sądzie, a podatnik na kanwie interpretacji zwraca się o zwrot nadpłaty.

Są to sytuacje wymagające ponadstandardowej wiedzy nie tylko z obszaru podatku od nieruchomości, ale też procedury. Jeżeli do tego dochodzi znaczna wartość przedmiotu sporu to uzasadnia to sięgnięcie po profesjonalne wsparcie.

By nie być gołosłownym weźmy pierwszy z podanych przykładów, czyli wniosek o stwierdzenie nadpłaty na materialną kwotę. Z perspektywy samorządu może się okazać, że istotnie wniosek jest w całości zasadny. Ale czy to oznacza, że faktycznie należy oddać nadpłatę i na tym zakończyć? Niekoniecznie. Moje doświadczenie pokazuje, że niestety zdarza się, że podatnicy, wnioskując o nadpłatę, nie dostrzegają zaległości w innych obszarach. Nierzadko są to zaległości tak materialne, że przekraczające nadpłatę.

Zależy od potrzeb danej gminy – to ona działa tu jako organ podatkowy. Zasadą jest jednak, że wsparcie prawne jest tym, na co wskazuje nazwa. Doradca doradza, a gmina działa w sprawie jako organ podatkowy, prowadzący sprawę.

Oczywiście, w szczegółach bywa różnie – niektóre gminy preferują wsparcie w postaci opinii prawnych, konsultacji telefonicznych i mailowych w sprawie, przedstawianie rekomendacji w zakresie konkretnych spraw. Inne przyjmują formułę, w ramach której ustalają z doradcą kierunek każdego pisma i powierzają przygotowanie projektu. Może to dotyczyć zarówno wybranych pism w ramach prowadzonych czynności – wezwań, postanowień czy nawet decyzji kończącej postępowanie – jak i wybranych dokumentów.

Czasem współpraca jest nawet szersza. Każde zagadnienie merytoryczne – nawet to względnie proste – to dla organu wyzwanie w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, wykazania określonych okoliczności, np. ustalenia charakterystyki technicznej obiektów, co do których powstaje wątpliwości czy są budowlami. W związku z tym współpraca z zewnętrznymi specjalistami rozciąga się również na ten obszar – zlecania doradcy poszukiwań kandydatów na biegłych w sprawie, przygotowania projektu umowy czy rekomendacji co do tego jakie okoliczności sprawy biegły winien zbadać i ustalić.

W skrócie – można powiedzieć, że doradcy zewnętrznemu samorząd może powierzyć zadanie wspierania go w wielu różnych obszarach. Również tych najtrudniejszych, gdy przykładowo nie radzi sobie z pełnomocnikiem podatnika czy samym podatnikiem. Doświadczenie pokazuje, że pomysłowość jednych i drugich bywa zaskakująca. Zdarza się, że podatnicy nie odpowiadają na treść kierowanych do nich wezwań lub udzielają odpowiedzi nie na temat (często tłumacząc to później pomyłką). Niekiedy w kilku zdaniach przedstawiają wzajemnie wykluczające się informacje (np. podają dwie sprzeczne wartości dotyczące jednej budowli) albo zasłaniają się niepamięcią w sprawach oczywistych (np. gdy organ prosi o przedłożenie książki obiektu budowlanego, podatnik twierdzi, że nie wie, czy taką książką dysponuje). Takie działania mają na celu doprowadzenie do przedawnienia sprawy i uniemożliwienie organowi podatkowemu jej rozstrzygnięcia.

To oczywiście duże wyzwanie, ale dobrze dobrany doradca pokazuje wówczas swój walor – powinien umieć doradzić jak przywrócić postępowanie na właściwe tory i wrócić do meritum sporu.

Niewątpliwie można zaobserwować wzmożoną aktywność podatników w sprawach podatku od nieruchomości.

Aktualnie objawia się ona przede wszystkim wieloma wnioskami o interpretację, co oczywiście nie dziwi, skoro mamy do czynienia ze zmianami przepisów. Znaczna część tych wniosków zdaje się przeradzać w spory pomiędzy podatnikami a organami i jest to zjawisko znacznie częstsze niż dotychczas.

Niewątpliwie można też zaobserwować więcej działań weryfikacyjnych ze strony samych organów podatkowych, które również przeradzają się w spory. Jest to zjawisko na swój sposób nowe dla tego podatku – dotychczas często mówiło się, że dopóki podatnik nie złoży wniosku o nadpłatę nie musi martwić się o weryfikację swoich rozliczeń. Zmiana przepisów przyniosła jednak ze sobą zmianę podejścia samych samorządów w tej kwestii. Mamy więc pewną zmianę dynamiki.

Na pewno widać też również wiele działań ze strony samych podatników – jak już wspominałem, dla wielu z nich nowe przepisy stały się okazją do szerszego spojrzenia na swoje rozliczenia, również te przeszłe. A to zaowocowało wieloma wnioskami o nadpłaty podatku.

Na dzisiaj trudno jednoznacznie ocenić bilans powyższych zjawisk, ale zaryzykowałbym tezę, że liczba sporów podatkowych w podatku od nieruchomości będzie w najbliższych latach raczej rosła niż malała. Przedsiębiorcy z natury rzeczy zawsze będą bowiem szukali możliwości optymalizowania swoich zobowiązań podatkowych by ich nie nadpłacać, a nie zabraknie też różnych podmiotów oferujących im – niekiedy nawet bardzo egzotyczne – pomysły na zmniejszenie zobowiązań.

Mała jest więc szansa, że podatek od nieruchomości stanie się bardziej stabilny niż dotychczas.

Jeżeli pierwszy z pełnomocników nie wypowie pełnomocnictwa na formularzu OPS-1 i nie przedłoży zmiany zakresu pełnomocnictwa (wskazując, że nie jest już pełnomocnikiem właściwym do doręczeń) - gmina powinna doręczyć pismo tylko jednemu pełnomocnikowi, wybranemu przez siebie.
Podstawa prawna: art. 138g, art. 145 § 3 Ordynacji podatkowej

Pismo takie można uznać za doręczone prawidłowo. Skutek odwołania / wypowiedzenia pełnomocnictwa szczególnego następuje dopiero z dniem doręczenia odpowiedniego formularza gminie. Stan wiedzy gminy o istnieniu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa powinien zostać oceniony na dzień dokonania konkretnej czynności - nadania pisma na adres ustanowionego w sprawie pełnomocnika.
Dla oceny prawidłowości doręczenia przesyłki za kluczowy należy uznać moment wysłania przesyłki, a nie jej odbioru. Taka wykładnia przepisów uwzględnia procesową skuteczność działania organów administracji. Inna interpretacja tych norm prowadziłaby do sytuacji, w której aktualizacja udzielonych pełnomocnictw w dniu doręczenia decyzji uniemożliwiałaby skuteczne działanie organów administracji w każdym przypadku, w którym korzystne dla strony byłoby uniknięcie odebrania prawidłowo wysłanego przez organ pisma. Analogicznie należy postąpić w przypadku odwołania / wypowiedzenie pełnomocnictwa ogólnego, którego skutki wiążą organ od dnia wpływu do Centralnego Rejestru Pełnomocnictw Ogólnych.
Podstawa prawna: art. 138i § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, wyrok Wojewódzkiego Sądu Admini-stracyjnego w Krakowie z 16 maja 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 157/18.

Zarówno wniosek o stwierdzenie nadpłaty, jak i określenie zobowiązania podatkowego, załatwiane jest jedną decyzją składającą się z dwóch części. W sentencji takiej decyzji gmina powinna wskazać w jakiej kwocie stwierdziła nadpłatę, w jakiej części nadpłaty odmówiła oraz powinna określić wysokość zobowiązania podatkowego za dany rok podatkowy.
Decyzję taką wydaje się w ramach postępowania w przedmiocie określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego.
Podstawa prawna: art. 21 § 3 oraz art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej

Tak, jest to nie tylko możliwe, ale w wielu przypadkach również pożądane. Pozwala to bowiem sprawdzić czy podatnik nie zaniża zobowiązania w innych obszarach, których nie wskazuje we wniosku nadpłatowym.
W skrajnych przypadkach zaległość z innych tytułów może nawet skonsumować nadpłatę, a wręcz skutkować powstaniem u podatnika zaległości.
Podstawa prawna: art. 21 § 3 oraz art. 75 § 4b Ordynacji podatkowej

Decyzja stwierdzająca nadpłatę to tzw. decyzja cząstkowa, która rozstrzygnęła już o tym jak prawidłowo powinny być opodatkowane przedmioty objęte wnioskiem nadpłatowym. Stosownie do przepisów Ordynacji podatkowej, gmina jest związana treścią decyzji stwierdzającej nadpłatę. W konsekwencji, argumentacja i wnioski wynikające z decyzji stwierdzającej nadpłatę muszą być uwzględnione w decyzji określającej prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego.
Podstawa prawna: art. 212 Ordynacji podatkowej

Jeżeli kwota zobowiązania podatkowego została już określona przez gminę decyzją za dany okres rozliczeniowy, wnioski o stwierdzenie nadpłaty za ten sam okres będą bezskuteczne. Aby wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty, podatnik musi skorygować deklarację na podatek od nieruchomości.
Jeżeli więc gmina wydała wcześniej decyzję określającą prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego - decyzja taka unieważniła złożoną wcześniej przez podatnika deklarację. Oznacza to, że podatnik nie może jej już skorygować - deklaracja ta nie istnieje w obrocie prawnym. W takim przypadku więc podatnik nie może wystąpić o stwierdzenie nadpłaty. Gdyby taki wniosek został przez podatnika złożony, wówczas gmina zobligowana będzie wydać postanowienie o bezskuteczności korekty deklaracji podatkowej oraz postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty.
Podstawa prawna: art. 21 § 3 w zw. z art. 165a Ordynacji podatkowej

W sentencji decyzji gmina powinna zawrzeć informację, że umarza postępowanie w zakresie określenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, a w kolejnych punktach odnieść się do nadpłaty - wskazując w jakiej części stwierdziła nadpłatę, a w jakiej jej odmówiła - oraz określić wysokość zobowiązania podatkowego w takim zakresie, w jakim jest to związane z powstałą nadpłatą.
Podstawa prawna: art. 208 § 1, art. 75 § 4a, art. 79 § 3 Ordynacji podatkowej

Dokonując zaliczenia nadpłaty lub jej zwrotu bez wydawania decyzji w sprawie, gmina wykonuje czynność o charakterze materialno-technicznym. Nie wyklucza to zatem możliwości zweryfikowania rozliczeń podatnika w ramach postępowania wymiarowego w późniejszym terminie.
Podstawa prawna: art. 75 § 4b Ordynacji podatkowej

Jeżeli gmina rozstrzygała sprawę nadpłaty w drodze decyzji dotyczącej tylko złożonego przez podatnika wniosku nadpłatowego - podatnik może ponownie wystąpić o stwierdzenie nadpłaty w innym przedmiocie.
Nie może jednak ponownie objąć wnioskiem np. tych samych obiektów, które były już raz przedmiotem oceny gminy (np. poprzednio wskazując, że dany obiekt nie podlega opodatkowaniu jako budowla, ale jako budynek, a następnie w kolejnym wniosku wskazując, że powierzchnia użytkowa tego obiektu jest niższa niż wskazana przy pierwszym wniosku o stwierdzenie nadpłaty).
Podstawa prawna: art. 75 § 4 a Ordynacji podatkowej; por. wyrok WSA w Poznaniu z 5 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Po 601/23

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego za dany okres rozliczeniowy wydawana jest na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej i jako taka zastępuje w całości złożoną przez podatnika deklarację podatkową.
Kwestionując deklarację, organ podatkowy jest zobowiązany do odniesienia się do niej w całości, czyli do wszystkich jej elementów i określenia kwoty podatku do zapłaty „zamiast” kwoty wyliczonej przez podatnika. W związku z tym decyzja określająca prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego musi odnosić się do wszystkich przedmiotów opodatkowania w danym okresie rozliczeniowym.
Podstawa prawna: art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej; por. wyrok NSA z 12 września 2023 r., sygn. akt III FSK 3096/21.

W świetle przepisów Ordynacji podatkowej oraz aktualnego orzecznictwa sądów administracyjnych, co do zasady gmina zobowiązana jest uwzględnić uzyskaną przez podatnika interpretację indywidualną prawa podatkowego, dotyczącą przedmiotów objętych decyzją.
Co jednak kluczowe, każdorazowo gmina powinna weryfikować stan faktyczny / zdarzenie przyszłe, które podatnik opisał we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Jeżeli bowiem nie odpowiada on stanowi rzeczywistemu, ustalonemu w toku postępowania, a odstępstwa te mogłyby istotnie wpłynąć na stanowisko prezentowane przez organ podatkowy w interpretacji, gmina może odmówić uwzględnienia interpretacji w rozstrzygnięciu sprawy.
Jednocześnie jednak w uzasadnieniu decyzji podatkowej musi wykazać z jakich względów odmówiła uwzględnienia interpretacji w rozstrzygnięciu sprawy i jakie okoliczności zidentyfikowane przez organ podatkowy odbiegają od rzeczywistości. Co więcej, gmina musi też wykazać, że gdyby okoliczności te były znane jej przed wydaniem interpretacji, wpłynęłoby to na jej treść.
Podstawa prawna: art. 14c § 1 w zw. z art. 14k § 1 Ordynacji podatkowej

W przypadku, gdy w toku toczącego się postępowania w sprawie określenia podatnikowi prawidłowej wysokości podatku od nieruchomości nie stwierdzono nieprawidłowości, wówczas organ podatkowy może umorzyć postępowanie w sprawie. Należy wtedy wydać decyzję, w której sentencji gmina wskaże, że umarza postępowanie podatkowe ze względu na jego bezprzedmiotowość.
W uzasadnieniu takiej decyzji należy wskazać, że nie stwierdzono nieprawidłowości w rozliczeniach podatnika, a zatem nie było możliwe określenie wysokości zobowiązania w innej wysokości niż wynikająca z deklaracji złożonej przez podatnika - a zatem postępowanie stało się bezprzedmiotowe i należało je umorzyć.
Podstawa prawna: art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej

W decyzji napłatowej organ podatkowy powinien wskazać w jakiej kwocie stwierdził nadpłatę, w jakiej części nadpłaty odmówił, oraz powinien określić wysokość zobowiązania podatkowego w takim zakresie, w jakim jest to związane z powstałą nadpłatą.
Oznacza to, że jeżeli gmina odmawia nadpłaty w całości, powinna także wskazać w decyzji odmawiającej stwierdzenia nadpłaty, że określa prawidłową wysokość zobowiązania podatkowego w wysokości analogicznej jak w ostatniej deklaracji na podatek od nieruchomości złożonej przed wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty. Jeżeli natomiast decyzja stwierdza nadpłatę - wówczas należy wskazać wysokość zobowiązania podatkowego w kwocie uwzględniającej wysokość stwierdzonej nadpłaty.
Podstawa prawna: art. 75 § 4a Ordynacji podatkowej

Taki sposób doręczenia jest dopuszczalny, ale jedynie jeżeli brak jest możliwości doręczenia na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego (ePUAP), w siedzibie organu podatkowego albo na adres do doręczeń elektronicznych (eDoręczenia)
Podstawa prawna: art. 144 § 1a-1c Ordynacji podatkowej

Skan decyzji nie stanowi dokumentu elektronicznego, o którym mowa w Ordynacji podatkowej. Doręczenie podatnikowi skanu decyzji nie jest zatem doręczeniem prawidłowym - taka decyzja nie wchodzi wówczas do obrotu prawnego i nie wywołuje żadnych skutków.
Aby prawidłowo doręczyć należy decyzję w formie elektronicznej (np. plik w formacie .pdf) podpisać podpisem elektronicznym osoby uprawnionej i skierować ją do pełnomocnika za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej.
Podstawa prawna: art. 144 § 1a-5 Ordynacji podatkowej

Tylko akty rangi ustawowej mogą decydować o tym co jest przedmiotem opodatkowania. Rozporządzenia i inne przepisy określające normy techniczne nie mogą zatem wpływać na przedmiot opodatkowania. Rozstrzygając jakie obiekty należy uznać za budynki / budowle, należy odwoływać się jedynie do przepisów rangi ustawowej, przede wszystkim przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane.
Podstawa prawna: art. 217 Konstytucji RP; por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 września 2011 r., P 33/09

Stanowisko sądów administracyjnych w tym zakresie nie jest jednolite. Co do zasady, podstawą wymiaru podatków powinny być dane zawarte w ewidencji, ale sądy administracyjne wskazują, że nie wszystkie dane są bezwzględnie wiążące.
W części orzeczeń wskazuje się również, że jeżeli w toku postępowania jednoznacznie zostanie udowodnione, że dane z ewidencji odbiegają od rzeczywistości, gmina może określić zobowiązanie podatkowe pomijając treść ewidencji gruntów i budynków.
Podstawa prawna: art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne; por. wyrok z 29 sierpnia 2023, sygn. akt III FSK 2263/21

Na potrzeby opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie ma znaczenia, czy budowla jest ujęta w ewidencji środków trwałych podatnika. Każda budowla związana z prowadzeniem działalności gospodarczej jest opodatkowana podatkiem od nieruchomości.
Jeżeli od budowli nie dokonuje się odpisów amortyzacyjnych, to podstawę opodatkowania stanowi jej wartość rynkowa, określona przez podatnika na dzień powstania obowiązku podatkowego.
Podstawa prawna: art. 2 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych

Co do zasady wniosek o przesłuchanie biegłego składany jest przez podatników w sprawach, w których gmina powołała biegłego celem sporządzenia opinii. Opinia taka jest samodzielnym dokumentem (dowodem), który jak wszystkie dowody w sprawie podlega ocenie organu podatkowego. Dlatego organ może mu dać wiarę lub jej odmówić (oczywiście odpowiednio uzasadniając taką decyzję).
Jeżeli podatnik wskazuje jednak na wątpliwości co do treści opinii wówczas organ może wezwać biegłego do uzupełnienia treści opinii lub w ostateczności - postanowić o jego przesłuchaniu. Co jednak istotne - wniosek o przesłuchanie biegłego musi wskazywać na jaką okoliczność ma zostać przesłuchany biegły. Każdy wniosek dowodowy powinien bowiem wskazywać na jaką okoliczność ma zostać przeprowadzony dowód. Jeżeli okoliczność ta jest już stwierdzona innym dowodem lub przesłuchanie nic nie wnosiłoby do sprawy (np. podatnik wskazuje na okoliczności, które już wynikają z opinii biegłego lub innych dowodów) przeprowadzenie przesłuchania nie jest konieczne. Wówczas gmina zobowiązana jest wydać postanowienie, w którym odmówi przeprowadzenia wnioskowanego dowodu. W takim postanowieniu trzeba jednak szczegółowo uzasadnić z jakich względów odmówiono przeprowadzenia dowodu tj., dlaczego wskazane przez podatnika okoliczności, na które dowód miałby zostać przeprowadzony nie będą miały wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.
Podstawa prawna: art. 188 w związku z art. 187 § 3, art. art. 197 § 1 Ordynacji podatkowe

Jak wynika z orzecznictwa sądów administracyjnych, spór w zakresie interpretacji indywidualnej prawa podatkowego nie stanowi tzw. zagadnienia wstępnego, o którym mowa w Ordynacji podatkowej ani innej podstawy do zawieszenia postępowania. Gmina nie ma zatem obowiązku zawieszać postępowania w przypadku, gdy równolegle toczy się spór interpretacyjny w tym samym zakresie.
Podstawa prawna: art. 201 § 1-4 Ordynacji podatkowej; por. wyrok Naczelnego Sądu Admi-nistracyjnego z 8 czerwca 2016 r. sygn. akt II FSK 1214/14 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 22 października 2020 r., sygn. akt I SA/Ke 336/20.

W uzasadnieniu wyroku Trybunał stwierdził, że „do czasu nowelizacji, co powinno nastąpić nie później niż w terminie wskazanym w sentencji wyroku Trybunału, przepis ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, będący przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia, może być nadal stosowany, a wydane na jego podstawie decyzje w sprawach indywidualnych pozostają w mocy”. To w konsekwencji oznacza, że w sprawach, w których znajduje zastosowanie definicja budowli z art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2025 r.) przy dokonywaniu wykładni pojęcia „budowla” należy kierować się standardami interpretacyjnymi wynikającymi z dotychczasowego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Podstawa prawna: art. 190 § 3 Konstytucji RP, art. 2 ust. 1 pkt 3 oraz art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych; wyrok NSA z 21 maja 2025 r., sygn. akt III FSK 1246/23

W październiku 2023 r. weszła w życie nowelizacja ustawy Ordynacja podatkowa, zgodnie z którą postanowienie o zaliczeniu nadpłaty na poczet bieżących zobowiązań podatkowych organ wydaje tylko na wniosek.
Obecnie nie istnieje zatem obowiązek wydania żadnego dokumentu potwierdzającego rozliczenie nadpłaty. Warto jednak mieć na względzie, że w wielu wypadkach może to powodować szereg problemów praktycznych. Przykładowo, w sprawie nadpłaty podatnik nie otrzyma żadnej informacji, że postępowanie w sprawie zostało zakończone. W konsekwencji, w takich przypadkach gmina powinna rozważyć informowanie podatników krótkimi pismami lub telefonicznie o fakcie zaliczenia powstałej nadpłaty.
Podstawa prawna: art. 76a § 1 Ordynacji podatkowej

W takim przypadku gmina ma obowiązek zaliczenia nadpłaty na poczet bieżącego zobowiązania podatkowego - niezależnie od wniosku podatnika. Przepisy Ordynacji podatkowej wprost wskazują bowiem, że obowiązkiem organu podatkowego jest zaliczyć nadpłatę na poczet zaległości podatkowych oraz bieżących zobowiązań. Zaliczenie takie odbywa się jedynie poprzez księgowe rozliczenie (potrącenie) nadpłaty z zaległościami podatkowym i / lub bieżącymi zobowiązaniami podatnika.
Przy warto pamiętać, że tego rodzaju rozliczenie nie jest obecnie potwierdzane postanowieniem wydawanym na rzecz podatnika. Warto jednak w takich sytuacjach przesłać podatnikowi krótkie pismo informacyjne, w którym wyjaśnione zostanie z jakich przyczyn nie jest możliwe zwrócenie mu nadpłaty zgodnie z żądaniem.
Podstawa prawna: art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej

W każdym przypadku, gdy organ podatkowy ma wątpliwość co do złożonej deklaracji podatkowej, może wezwać podatnika o przedłożenie wyjaśnień dotyczących treści tej deklaracji w ramach czynności sprawdzających.
Jest to procedura, w ramach której organ podatkowy wystosowuje jedynie wezwania co do treści złożonych deklaracji podatkowych. Nie wymaga ona wszczęcia (np. w drodze postanowienia) i formalnego zakończenia (np. w drodze decyzji / protokołu).
Podstawa prawna: art. 272-274a Ordynacji podatkowej