Na początku listopada br. Ministerstwo Finansów (dalej: „MF”) we współpracy z Ministerstwem Rozwoju, Pracy i Technologii (dalej: „MR”) przedstawiło propozycję przepisów dla zapowiadanych od jakiegoś czasu ulgi na innowacyjnych pracowników, ulgi na prototyp, ulgi na robotyzację i doprecyzowania możliwości symultanicznego korzystania z IP Box i ulgi B+R. Propozycję brzmią bardzo ciekawie, choć będą jeszcze dopracowywane.

Trend podatkowego wspierania działalności badawczo-rozwojowej (dalej: „działalność B+R”) widać już od dłuższego czasu. Można wręcz powiedzieć, że to jedyny rodzaj działalności, który może liczyć na tak licznie wprowadzane zachęty podatkowe na przestrzeni ostatnich lat. Niewątpliwie dużą rolę odgrywa tu gorsza pozycja Polski na arenie europejskiej pod kątem innowacyjności i rozwoju przemysłu.

Obecnie polscy podatnicy mogą skorzystać z dwóch zachęt podatkowych, tj. ulgi B+R i IP Box. Z danych MR wynika, że w 2019 r. z ulgi B+R skorzystało 1 277 podatników podatku dochodowego od osób prawnych (dalej: „podatku CIT”), co przełożyło się na odliczenie w wysokości 2.162 mln PLN i 1 192 podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (dalej: „podatku PIT”), co przełożyło się na 275 mln PLN odliczenia. W przypadku CIT to wzrost wartości rozliczeń o 29% w porównaniu z 2018 r., a w przypadku PIT to wzrost aż o 54% w porównaniu z 2018 r. W przypadku IP Box, 2019 r. był pierwszym rokiem, w którym przedsiębiorcy mogli skorzystać z tej zachęty podatkowej. Łącznie w ubiegłym roku skorzystało z niej 1 650 podatników, płacąc obniżony podatek dochodowy w wysokości 44 mln PLN (dzięki czemu zaoszczędzili ok 836 mln PLN). Najprawdopodobniej znaczną ich część stanowili samozatrudnieni w branży IT.

Dobre doświadczenia z dotychczasowych zachęt podatkowych dają podstawę do rozważenia kolejnych, podobnych zachęt. Stąd pomysł na wprowadzenie:

  1. Ulgi na innowacyjnych pracowników – czyli zachęty podatkowej ułatwiającej rozliczenie ulgi B+R w przypadku wystąpienia straty podatkowej lub dochodu niepozwalającego na pełne odliczenie ulgi B+R za dany rok podatkowy, polegającej na potrąceniu nierozliczonej ulgi B+R z zaliczek na PIT pobieranych od wynagrodzeń innowacyjnych pracowników w następnym roku podatkowym;
  2. Ulgi na prototyp – czyli zachęty podatkowej podobnej w założeniach do ulgi B+R, obejmującej kolejny etap działalności B+R, tj. próbną produkcję i wprowadzenie nowego produktu na rynek;
  3. Ulgi na robotyzację – czyli zachęty podatkowej podobnej w założeniach do ulgi B+R, wspierającej inwestycję w nowe roboty przemysłowe;
  4. Symultanicznego korzystania z IP Box i Ulgi B+R – czyli możliwości skorzystania z IP Box i ulgi B+R w zakresie tego samego dochodu.

Ulga na innowacyjnych pracowników

Ulga ta ma dawać możliwość podatnikom będącym jednocześnie płatnikami PIT oraz prowadzącym działalność B+R odliczenia kosztów kwalifikowanych poniesionych w ramach ulgi B+R od zaliczek na podatek dochodowy (oraz zryczałtowanego podatku dochodowego) potrącanych miesięcznie z dochodów (przychodów) osób fizycznych zatrudnionych u nich na podstawie umów o pracę lub umów cywilnoprawnych, czy też z praw autorskich.

Jest jednak kilka podstawowych wymogów związanych z takim odliczeniem. Po pierwsze, podatnik prowadzący działalność B+R nie mógł skorzystać wcześniej z odliczenia takich kosztów kwalifikowanych od swojego dochodu z uwagi na poniesienie straty podatkowej lub osiągnięcie dochodu niepozwalającego na pełne odliczenie ulgi B+R w danym roku. Po drugie, wysokość odliczenia nie będzie mogła przekroczyć miesięcznie pięciokrotności minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 9 listopada 2018 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę. Po trzecie, odliczenie to będzie dotyczyć tylko określonych kategorii pracowników innowacyjnych, tj. (i) doktorów (lub doktorantów) nauk inżynieryjno-technicznych, medycznych i nauk o zdrowiu, rolniczych, nauk ścisłych i przyrodniczych; (ii) inżynierów lub magistrów posiadających wiedzę i doświadczenie w jednej z ww. nauk; (iii) osób posiadających średnie wykształcenie techniczne, odpowiedzialnych za wsparcie osób, o których mowa powyżej.

Ulga na prototyp

Ulga ta ma dawać podatnikom możliwość odliczenia od podstawy opodatkowania dodatkowych 30% kosztów produkcji próbnej nowego produktu lub kosztów wprowadzenia nowego produktu na rynek. Z założenia to rozwiązanie ma wesprzeć kolejny etap prac badawczo-rozwojowych poza samymi pracami B+R (które obecnie obejmuje ulga B+R), oraz komercjalizacją prac B+R (która obecnie jest objęta IP Box).

W przeciwieństwie do ulgi na innowacyjnych pracowników, która może być rozliczona już na moment płatności miesięcznych zaliczek na PIT, to rozwiązanie ma być stosowane rocznie (czyli tak jak ulga B+R czy IP Box w swoich podstawowych założeniach). Ma obejmować tylko 30% kosztów próbnej produkcji i wprowadzenia na rynek nowego produktu (nie więcej jednak niż 10% dochodu).

W przypadku próbnej produkcji podatnicy mają mieć możliwość rozliczenia kilku rodzajów kosztów, tj.: (i) kosztów amortyzacji fabrycznie nowych środków trwałych niezbędnych do uruchomienia produkcji próbnej nowego produktu (obejmuje to środki trwałe należące do grupy 3-6 i 8 KŚT), (ii) kosztów ulepszenia środków trwałych niezbędnych do uruchomienia produkcji próbnej nowego produktu (kategorie KŚT j.w.), oraz (iii) kosztów nabycia materiałów i surowców niezbędnych wyłącznie w celu produkcji próbnej nowego produktu.

W przypadku wprowadzenia nowego produktu na rynek zaproponowane przepisy nie są już tak oczywiste. Mają obejmować generalnie wydatki związane z przygotowaniem dokumentacji umożliwiającej uzyskanie certyfikatów i zezwoleń dotyczących produktu (tj. koszty badań, ekspertyz, koszty niezbędne do uzyskania certyfikatu, homologacji znaku CE, znaku bezpieczeństwa, uzyskania i utrzymania zezwolenia na obrót lub innych niezbędnych dokumentów i oznakowań związanych z dopuszczeniem do obrotu lub użytkowania, oraz koszty opłat pobieranych w celu ich uzyskania, odnowienia lub przedłużenia, badania cyklu życia produktu, czy koszty systemu weryfikacji technologii środowiskowych ETV). W praktyce niestety koszty wprowadzenia nowego produktu na rynek są znacznie szersze niż te wskazane powyżej (mogą obejmować jeszcze np. koszty marketingu i reklamy). Ich jednak ulga na prototyp ma już nie obejmować.

Z dodatkowych warunków stawianych tego typu kosztom możliwym do rozliczenia w ramach ulgi na prototyp są również: (i) konieczność ich faktycznego poniesienia w roku podatkowym, w którym dokonywane jest odliczenie, a także (ii) brak ich zwrotu w jakiejkolwiek formie (lub brak ich odliczenia od podstawy opodatkowania). Jeżeli podatnik odnotuje stratę, lub nie osiągnie dochodu pozwalającego na pełne odliczenie tych wydatków, to będzie mógł je rozliczyć przez dwa lata podatkowe następujące kolejno po sobie, po roku podatkowym, w którym zostały one poniesione.

Ulga na robotyzację

Ulga ta ma dawać możliwość odliczenia od dochodu dodatkowych 50% kosztów kwalifikowanych robotyzacji (czyli w uproszeniu nabycia robotów przemysłowych). W swojej strukturze ma być rozwiązaniem zbliżonym do obowiązującej już ulgi B+R, z tą różnicą jednak, że ma obejmować innego rodzaju koszty kwalifikowane, a konkretnie zakup fabrycznie nowych:

  1. robotów przemysłowych;
  2. maszyn i urządzeń peryferyjnych do robotów przemysłowych (np. torów jezdnych, słupowysięgników, obrotników, nastawników);
  3. maszyn, urządzeń oraz innych rzeczy funkcjonalnie związanych z robotami przemysłowymi (służących do zapewnienia ergonomii i bezpieczeństwa pracy dla człowieka, np. czujniki, sterowniki, przekaźniki);
  4. maszyn, urządzeń lub systemów służących do zdalnego zarządzania, diagnozowania, monitorowania lub serwisowania robotów przemysłowych (np. czujniki i kamery);
  5. urządzeń służących do interakcji człowiek-maszyna;
  6. oprogramowania związanego z robotem przemysłowym,

Dodatkowo w ramach katalogu będzie można rozliczyć szkolenia dla pracowników, którzy będą obsługiwali zakupione roboty przemysłowe (a także związanego z nimi oprogramowania, oraz dodatkowych maszyn i urządzeń).

Co ważne, ulga będzie promować nie tylko zakup wyżej wymienionych robotów i dodatkowego sprzętu, ale także ich leasing (tj. część odsetkową raty leasingu finansowego).

Zaproponowane przepisy zawierają też definicję robota przemysłowego. Zgodnie z nią robotem przemysłowym jest automatycznie sterowana, programowalna, wielozadaniowa, stacjonarna lub mobilna maszyna, o co najmniej 3 stopniach swobody, posiadającą właściwości manipulacyjne bądź lokomocyjne dla zastosowań przemysłowych, która spełnia łącznie następujące dodatkowe warunki:

  1. wymienia dane w formie cyfrowej z urządzeniami sterującymi i diagnostycznymi lub monitorującymi w celu zdalnego: sterowania, programowania, monitorowania lub diagnozowania;
  2. jest połączona z systemami teleinformatycznymi, usprawniającymi procesy produkcyjne podatnika, w szczególności z systemami zarządzania produkcją, planowania lub projektowania produktów;
  3. jest monitorowana za pomocą czujników, kamer lub innych podobnych urządzeń;
  4. jest zintegrowana z innymi maszynami w cyklu produkcyjnym podatnika.

Na chwilę obecną nowa ulga nie będzie rozwiązaniem bezterminowym, tj. ma obowiązywać tylko przez okres 5 lat, począwszy od 1 stycznia 2021 r. (do końca 2025 r.).

Symultaniczna ulga IP Box i B+R

Rozwiązanie to ma dawać możliwość skorzystania z IP Box i ulgi B+R w zakresie tego samego dochodu. Na gruncie obecnie obowiązujących przepisów nie jest możliwe ich jednoczesne stosowanie, wobec tego samego dochodu (tj. nie ma możliwości zastosowania ulgi B+R do dochodu podlegającego opodatkowaniu 5% stawką podatku dochodowego zgodnie z regulacją IP Box).

Zgodnie z propozycją do danego kwalifikowanego prawa własności intelektualnej (dalej: „kwalifikowane IP”) przypisywane będą odpowiednio przychody i koszty związane z jego wytworzeniem, rozwinięciem lub ulepszeniem, które będzie można dodatkowo odliczyć od dochodu z takiego kwalifikowanego IP w myśl regulacji ulgi B+R, jeśli spełniają kryteria kosztów kwalifikowanych (do tej pory takie odliczenie było możliwe tylko jeżeli podatnik osiągał jeszcze inne dochody poza tymi z kwalifikowanego IP).

W konsekwencji, do tej pory, największe korzyści osiągali podatnicy o zróżnicowanym profilu biznesowym, których działalność generowała różne źródła dochodów (przychodów). Tracili na tym jednak podatnicy o jednorodnym profilu działalności (np. firmy IT), którzy tworzyli np. tylko i wyłącznie kwalifikowane IP i z nich uzyskiwali przychody. Musieli wtedy wybierać, czy bardziej korzystna będzie dla nich zachęta w postaci IP Box, czy może ulgi B+R.

Generalnie pomysł wprowadzenia nowych ulg i zachęt podatkowych należy ocenić bardzo pozytywnie. Ważne, aby przedsiębiorcy inwestujący w innowacyjność, dzięki którym polska gospodarka się rozwija i staje się konkurencja dla rynków zagranicznych, byli premiowani.

Zrozumiałe jest, że tego typu przepisy w zbyt ogólnej formie dają pole do nadużyć, niemniej czytając propozycję MF i MR widzimy, że przepisy w obecnej formie mogą zamknąć drogę do skorzystania ze wspomnianych zachęt wielu podatnikom.

Jeżeli chodzi o ulgę na innowacyjnych pracowników to wprost nie wymieniono wśród nich pracowników działających w branży IT, a to niewątpliwie sektor gospodarki, który jest dużym beneficjentem tego typu ulg i zachęt podatkowych (kwestia ta była kiedyś problematyczna przy samej definicji działalności B+R i finalnie znalazła swoje odzwierciedlenie w treści przepisu).

W przypadku ulgi na prototyp ograniczono zakres prac obejmujących wprowadzenie produktu na rynek do przygotowania dokumentacji umożliwiającej uzyskanie certyfikatów lub zezwoleń. Pominięto natomiast szereg innych kosztów, takie jak koszty marketingu czy reklamy.

Z kolei w przypadku ulgi na robotyzację pominięto możliwość jej zastosowania do robotów wykorzystywanych w innych gałęziach gospodarki niż produkcja, robotów używanych, czy robotów cyfrowych (niemających postaci fizycznej). Zaproponowano także restrykcyjne rozwiązania, jeżeli chodzi o sprzedaż robota przemysłowego lub powiązanego z nim sprzętu przed upływem okresu pełnej amortyzacji (powiązano to z koniecznością zwrotu całej odliczonej uprzednio kwoty).

Te i wiele innych zastrzeżeń już trafiło do MF i MR w trakcie prekonsultacji. Przedstawiciele obu instytucji obiecali przeanalizować ich zasadności i wprowadzić odpowiednie poprawki do treści przepisów.

Jeżeli są Państwo zainteresowani wspomnianymi ulgami lub chcieliby przedyskutować treść zaproponowanych przepisów, zachęcamy do kontaktu.