TSUE w spr. T-646/25 potwierdza stanowisko wyrażane w interpretacjach o możliwości łączenia 4-stronnej transakcji łańcuchowej z uproszczeniem przewidzianym dla transakcji „trójstronnych” (o polskiej praktyce pisaliśmy już na blogu).

Sprawa MS przed TSUE

Sprawa dotyczyła słoweńskiej spółki MS, która kupowała od niemieckich dostawców śrutę sojową, rzepakową oraz olej rzepakowy, a następnie organizowała transport i odsprzedawała te towary trzem spółkom zarejestrowanym w Danii.

Zarówno raportowanie jak i fakturowanie transakcji potwierdzało, że MS stosuje dla transakcji rozliczenie uproszczone.

Słoweński organ podatkowy – po uzyskaniu informacji od duńskich organów – ustalił, że trzy duńskie spółki wskazane jako nabywcy były z perspektywy fiskusa tzw. „znikającymi podmiotami” (nie zadeklarowały transakcji, nie zapłaciły VAT, nie miały magazynów ani biur w Danii). W rzeczywistości towary trafiły do magazynów w Danii i zostały odebrane przez klientów tych trzech duńskich firm. Łańcuch dostaw obejmował więc cztery podmioty z trzech państw członkowskich: niemieckiego dostawcę, MS (pośrednika), duńskie spółki (pośredników) oraz faktycznych duńskich odbiorców.

Słoweński organ uznał, że MS nie mogła skorzystać z uproszczenia trójstronnego, ponieważ w ramach jednego transportu wystąpiły więcej niż dwie dostawy, a towary nie zostały udostępnione trzeciemu podmiotowi w łańcuchu, lecz czwartemu. Organ określił VAT należny od MS na ponad 1,8 mln EUR, zarzucając jej dodatkowo udział w transakcjach mających na celu oszustwo VAT.

MS zaskarżyła decyzję, argumentując, że spełniła przesłanki z art. 141 dyrektywy VAT, a późniejsza dostawa na rzecz klienta duńskich spółek nie powinna wpływać na możliwość zastosowania uproszczenia.

Temat na czasie, ale obarczony znacznym ryzykiem

Dobrą wiadomością jest, że do TSUE dotarł ten praktyczny przykład „rozbudowanej” transakcji łańcuchowej – takie modele dostaw są aktualnie bardzo popularne, a jednocześnie – przepisy VAT nie dość jasno pozwalają odnieść się do ich konsekwencji podatkowych, co wzbudza wiele niepewności i istotne kwotowo ryzyka.

Dlaczego to takie istotne? Bo uproszczenie trójstronne pozwala uniknąć konieczności rejestracji do VAT w kraju odbiorcy towaru, co znacząco zmniejsza obowiązki administracyjne. Dodatkowo, brak rejestracji to brak lokalnego VAT do rozliczenia przez pośrednika (i potrzeby jego odliczenia przez nabywcę) – cashflow takiej transakcji znacznie się poprawia.

Jakiekolwiek zakwestionowanie możliwości zastosowania uproszczenia, jak w wyroku Luxury Trust, oznacza w linii prostej konkretne finansowe perturbacje (szczególnie gdy taki model dany podmiot stosował „na co dzień”).

Wątpliwości co do jego stosowania w bardziej skomplikowanych łańcuchach bądź tam, gdzie podmiot końcowy organizuje transport z pewnością będą jeszcze przez lata powodować spory z fiskusem, ale dzięki dzisiejszemu wyroki jeden temat mamy już potwierdzony – na korzyść podatników.

Wnioski TSUE

Wobec trudności definicyjnych, TSUE poprowadził swój wywód:

  • sprawdzając, że wymagania formalne co do transakcji uproszczonej zostały spełnione;
  • uwzględniając cel uproszczenia – który nie jest niweczony w sytuacji, gdy poza trzema podmiotami pojawiają się dalsi nabywcy w ramach transakcji łańcuchowej (o ile posiadają rejestrację na VAT w tym samym kraju co podmiot trzeci);
  • uznając, że wymaganie Dyrektywy VAT co do realizacji drugiej sprzedaży w ramach łańcucha na rzecz podmiotu trzeciego nie oznaczają dostawy bezpośredniej (w idea transakcji łańcuchowych zakłada, że pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w transakcji „dostawy” się odbywają) – nie ma więc przeszkód, by podmiot trzeci równolegle odsprzedawał towar kolejnym nabywcom (którzy nabywają w ten sposób efektywne prawo do dysponowania nim już w kraju przeznaczenia): „ 141 lit. c) i d) dyrektywy VAT nie wymaga, aby odbiorca „późniejszej dostawy” w rozumieniu tych przepisów fizycznie posiadał dostarczoną rzecz ani aby rzecz ta była fizycznie przewożona do tej osoby lub fizycznie przez nią odebrana”.

TSUE podkreślił również, że samo w sobie wystąpienie w transakcji łańcuchowej rozliczanej w sposób uproszczony czterech podmiotów nie stanowi próby oszusta czy nadużycia systemu VAT. Jeśli jednak – na co TSUE wskazuje konsekwentnie – MS miałby świadomość faktycznych nadużyć, jakie ten model transakcji ma zapewnić – sankcje związane z brakiem należytej staranności i uczestniczeniem w oszustwie mogłyby być oczywiście stosowane.

WARTO DOCZYTAĆ również: