17 lutego 2026 r., w Dzienniku Ustaw opublikowano ustawę nowelizującą przepisy dotyczące systemu kaucyjnego. Nowelizacja wydłuża do 31 grudnia 2028 r. okres, w którym prywatne podmioty mogą prowadzić własne systemy odbioru szklanych butelek – równolegle z funkcjonującym już systemem kaucyjnym.

(Dalsza część artykułu pod materiałem wideo)

Zobacz film: System kaucyjny. Rewolucyjne zmiany dla wszystkich podmiotów związanych z branżą napojów

System kaucyjny 2025 — nowe zasady dla branży napojowej i handlu

Od 1 października 2025 r. system kaucyjny zmieni zasady gry w branży napojów i handlu. Dowiedz się, które opakowania obejmie system, jakie nowe obowiązki czekają producentów, importerów i sklepy, jak rozliczać kaucje oraz jak przygotować się do nadchodzących zmian. Praktyczny przewodnik po nowym systemie.

Obowiązujący system kaucyjny w Polsce

Funkcjonujący w Polsce od 1 października 2025 r. system kaucyjny stanowi kluczowy element reformy gospodarki odpadami, której pełne wdrożenie nastąpiło z początkiem 2026 r. Mechanizm obejmuje jednorazowe butelki z tworzyw sztucznych o pojemności do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra oraz szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Wysokość kaucji wynosi odpowiednio 0,50 zł dla butelek plastikowych i puszek oraz 1 zł dla szklanych butelek wielokrotnego użytku. Uczestnictwo w systemie jest obowiązkowe dla producentów i detalistów wprowadzających na rynek napoje w opakowaniach objętych kaucją, a zwrot jest możliwy zarówno bezpośrednio w punktach sprzedaży, jak i za pośrednictwem automatów kaucyjnych.

Jednocześnie przyjęta nowelizacja utrzymuje odrębny, przejściowy reżim dla szklanych butelek wielokrotnego użytku: do 31 grudnia 2028 r. - wprowadzający mogą realizować obowiązki zbiórki także w ramach własnych systemów, a przystąpienie do systemu operatora pozostaje w tym zakresie dobrowolne.

Szklane opakowania a system kaucyjny: trudny początek

Trudności związane ze szklanymi butelkami wielokrotnego użytku wynikały w dużej mierze z faktu, że dla tej kategorii opakowań od wielu lat działał już w Polsce model zwrotu oparty na logistyce zwrotnej. W praktyce oznaczało to, że opakowania te krążyły w obiegu zamkniętym: były odbierane ze sklepów, transportowane do zakładów produkcyjnych, poddawane przygotowaniu do ponownego użycia i ponownie napełniane, po czym wracały do sprzedaży. Istniejące rozwiązanie było powszechnie znane uczestnikom rynku i zapewniało przewidywalność procesów po stronie producentów i detalistów oraz ograniczało koszty wynikające z konieczności budowania nowych kanałów odbioru i rozliczeń. Jednocześnie intencją ustawodawcy było objęcie systemem kaucyjnym m.in. szklanych butelek wielokrotnego użytku do 1,5 litra, przy równoległym określeniu zasad ich zwrotu w punktach zbiórki.

Na tle tak ukształtowanego rynku problematyczne okazało się przeniesienie butelek zwrotnych do ogólnokrajowego mechanizmu, w którym zasadniczą rolę odgrywają oznaczenia opakowań, ich rejestracja w systemach ewidencyjnych oraz rozliczenia prowadzone przez operatorów. Z perspektywy branży włączenie szkła wielorazowego do nowego systemu oznaczało potrzebę budowy równoległej infrastruktury (organizacyjnej i informatycznej) dla strumienia opakowań, który już był obsługiwany w ramach istniejących kanałów zwrotu. Wskazywano, że takie podejście może zwiększyć koszty obsługi i skomplikować obieg, zamiast go uprościć. Podkreślano również, że dotychczasowe systemy producenckie osiągały wysokie rezultaty zbiórki, przekraczające progi wymagane ustawowo dla selektywnego zbierania, co dodatkowo wzmacniało argument o zasadności utrzymania sprawdzonych rozwiązań.

Decyzje marszałków województw jako rozwiązanie przejściowe przed nowelizacją

Przed przyjęciem nowelizacji ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi w części branży napojowej funkcjonowało równolegle rozwiązanie oparte na indywidualnych rozstrzygnięciach administracyjnych. Niektórzy producenci napojów w szklanych butelkach wielokrotnego użytku uzyskali interpretacyjne decyzje marszałków województw, które pozwalały im prowadzić zbiórkę na dotychczasowych zasadach. Decyzje te umożliwiały stosowanie własnych procedur zwrotu – niezależnie od ogólnokrajowego systemu – oraz utrzymanie dotychczasowego obiegu szkła, opartego na bezpośredniej współpracy między sklepami a producentami.

Jednocześnie producenci, którzy takich decyzji nie uzyskali, byli zobowiązani do działania zgodnie z zasadami ogólnymi wynikającymi z ustawy.

Model oparty na decyzjach marszałków  nie mógł mieć jednak charakteru długoterminowego, bowiem nie gwarantował jednolitych warunków na rynku, dlatego został docelowo zastąpiony rozwiązaniami przewidzianymi w przyjętej nowelizacji.

Zmiany przewidziane w projekcie nowelizacji ustawy

Przyjęta 12 lutego 2026 r. nowelizacja ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi wprowadza rozwiązania, które mają uporządkować zasady funkcjonowania systemu oraz złagodzić problemy ujawnione w pierwszych miesiącach jego działania. Najistotniejszą zmianą jest przedłużenie do 31 grudnia 2028 r. możliwości prowadzenia przez producentów własnych systemów zbiórki szklanych butelek wielokrotnego użytku, niezależnie od ogólnokrajowego systemu kaucyjnego. W praktyce oznacza to zachowanie dotychczasowych modeli logistycznych, które od lat zapewniały stabilny i efektywny obieg szkła zwrotnego pomiędzy sklepami a zakładami produkcyjnymi.

Nowelizacja wprowadza także ułatwienia dla konsumentów, w tym możliwość oddawania szklanych butelek wielokrotnego użytku bez konieczności przedstawiania paragonu (co ma szczególne znaczenie przy jednoczesnym funkcjonowaniu dwóch systemów depozytowych, gdy konsument może nie rozróżniać zasad ich działania). Jednocześnie jednostki handlu detalicznego lub hurtowego bedą obowiązane do przyjmowania bez paragonu wyłącznie butelek szklanych zwrotnych po napojach oferowanych w danej jednostce handlu. Rozwiązanie to eliminuje jedną z najczęściej wskazywanych barier i zwiększa dostępność systemu.

Zmiany obejmują również doprecyzowanie kwestii technicznych i organizacyjnych związanych z ewidencją, raportowaniem i rozliczaniem kaucji. Nowelizacja jednoznacznie definiuje, w jaki sposób producenci prowadzący własne systemy powinni obliczać poziomy selektywnego zbierania oraz jakie dane muszą przekazywać w ramach obowiązkowej sprawozdawczości. Celem tych regulacji jest uspójnienie zasad działania obu równoległych modeli zbiórki – systemu operatorów oraz systemów producenckich, a także zapewnienie większej przejrzystości dla uczestników rynku.

W efekcie przyjęte zmiany mają ograniczyć ryzyko dezorganizacji rynku, umożliwić dalsze funkcjonowanie sprawdzonych modeli zwrotu szkła oraz ułatwić integrację obu systemów do momentu pełnego wdrożenia rozwiązań krajowych planowanego na 2029 r.

Czy to już koniec wątpliwości?

Choć przyjęta nowelizacja porządkuje część kluczowych zagadnień i odpowiada na najbardziej palące problemy ujawnione na początku funkcjonowania systemu, nie oznacza to końca pytań po stronie rynku. W branży napojowej nadal pojawiają się liczne wątpliwości – zarówno interpretacyjne, dotyczące praktycznego stosowania przepisów w codziennej działalności, jak i systemowe, wskazujące na potrzebę dalszych doprecyzowań lub zmian legislacyjnych. W efekcie nowelizację należy traktować raczej jako kolejny etap porządkowania zasad niż definitywne zamknięcie dyskusji o kształcie i funkcjonowaniu systemu kaucyjnego.