W toku postępowania lub kontroli podatkowej jednym z dostępnych środków dowodowych jest przesłuchanie świadka. Złożone zeznania mogą przesądzić o wyniku sprawy, zwłaszcza gdy pozostałe dowody zgromadzone przez organ podatkowy nie są rozstrzygające. Dlatego warto wiedzieć, jak wygląda procedura przesłuchania i jak się do niej przygotować – zarówno jako strona postępowania, jak i osoba wezwana w charakterze świadka.

(Dalsza część artykułu pod materiałem wideo)

Zobacz film: Sporne środy. Jak odzyskać nadpłacony podatek?

Dowiedz się, jak odzyskać nadpłacony podatek. Eksperci CRIDO omawiają definicję nadpłaty, procedurę, terminy, korekty i najczęstsze błędy podatników.

Przesłuchanie świadka – podstawy

Organ podatkowy może przesłuchać świadka z własnej inicjatywy, jak również na wniosek strony. Świadkiem w sprawie może być co do zasady każdy, kto posiada informacje istotne dla jej rozstrzygnięcia. Ordynacja podatkowa przewiduje przy tym pewne wyjątki. Przykładowo, świadkiem nie może być osoba obowiązana do zachowania w tajemnicy informacji niejawnych, jeśli z obowiązku zachowania tej tajemnicy nie została zwolniona. Ponadto np. członkowie bliskiej rodziny strony postępowania mogą odmówić składania zeznań.

Przesłuchanie może odbywać się zarówno w ramach kontroli podatkowej, jak i w postępowaniu podatkowym. Ponadto, w kontroli celno-skarbowej dopuszczalne jest przeprowadzenie go na odległość – z wykorzystaniem urządzeń audio-wideo.

Strona lub jej pełnomocnik mają prawo uczestniczyć w przesłuchaniu i zadawać pytania świadkowi. Organ powinien zawiadomić stronę o dowodzie z zeznań świadków z odpowiednim wyprzedzeniem – co najmniej 3 dni przed planowanymi czynnościami w ramach kontroli podatkowej i 7 dni przed przesłuchaniem w ramach postępowania podatkowego. To czas, który warto wykorzystać na przygotowanie się do przesłuchania.

Jak przygotować się do przesłuchania?

Dobre przygotowanie się do przesłuchania – jeśli to my zostaliśmy wezwani jako świadek – pozwoli uniknąć zbędnego stresu i oswoić się z odpowiadaniem na pytania. Z drugiej strony, jeśli jesteśmy stroną postępowania, w którym zaplanowane jest przesłuchanie, także warto być przygotowanym – np. opracowując własne pytania do świadka, aby móc w trakcie przesłuchania wyjaśnić wątpliwości i uzupełnić istotne wątki.

Kwestią, która budzi kontrowersje, jest kontakt strony ze świadkiem przed planowanym przesłuchaniem. W tym zakresie wskazać trzeba, że przepisy nie zabraniają takich kontaktów. Ich celem nie powinno być jednak instruowanie w jaki sposób odpowiadać na pytania, lecz wyjaśnienie, jak w praktyce wygląda sama procedura – czego organy podatkowe nie robią. Świadkowie często nie wiedzą, czego dotyczy sprawa, w której mają być przesłuchiwani. Udzielenie im ogólnych informacji na ten temat może ograniczyć stres i przyczynić się do sprawniejszego przebiegu czynności.

Warto zwrócić uwagę na praktyczne aspekty samego przesłuchania. Przede wszystkim, należy się przygotować do spędzenia w urzędzie dłuższego czasu. Przesłuchanie może trwać wiele godzin, a w skomplikowanych sprawach, np. dotyczących oszustw w VAT, rozciągać się nawet na kilka dni. Dlatego też dobrze jest zabrać ze sobą wodę i coś do jedzenia. Warto także pamiętać, że w każdej chwili można poprosić o przerwę. W trakcie samego przesłuchania należy zachować czujność – rozmowa z urzędnikami może wydawać się swobodna, ale każde słowo może mieć znaczenie dla wyniku sprawy.

Jeśli zostaliśmy wezwani w charakterze świadka lub jeśli zeznajemy jako strona (przesłuchanie strony jest możliwe za jej zgodą), najważniejsze jest odpowiadanie na zadane pytania w sposób rzeczowy i zgodny z faktami.  Osoba przesłuchiwana ma pełne prawo stwierdzić, że czegoś nie wie lub nie pamięta. Zeznania nie powinny z kolei zawierać interpretacji i domysłów.

Protokół – decydujący dla rezultatów przesłuchania

Protokół z przesłuchania to jedyny oficjalny zapis czynności, który pozostaje w aktach sprawy (z zastrzeżeniem kontroli celno-skarbowej – w tym przypadku w aktach jako załącznik pozostaje także zapis dźwięku i obrazu, który jednak nie zastępuje protokołu). W praktyce oznacza to, że jeśli jakaś informacja nie została w ujęta w protokole, nie będzie uwzględniona przy późniejszym rozstrzyganiu sprawy. Dokładność protokołu ma więc fundamentalne znaczenie.

Po zakończeniu przesłuchania protokół jest odczytywany i przedkładany do podpisu osobom uczestniczącym w czynności – zarówno świadkowi, jak i stronie postępowania (lub jej pełnomocnikowi). Osoby te mają prawo zgłaszać uwagi i poprawki, jeśli zapis nie oddaje wiernie treści zeznań. Warto z tego uprawnienia korzystać i odnotować wszelkie nieprawidłowości – mogą one mieć znaczenie w ramach oceny wiarygodności i dopuszczalności dowodu.

Podsumowanie

Przesłuchanie świadka nie jest wyłącznie formalnością. Wręcz przeciwnie – jest to czynność, która może przesądzić o wyniku sprawy. Kluczowe jest dobre przygotowanie się, znajomość swoich praw i obowiązków oraz kontrola treści protokołu. Warto w związku z tym rozważyć obecność na przesłuchaniu profesjonalnego pełnomocnika, który zadba o prawidłowość prowadzonych czynności i zabezpieczenie interesów strony.