W przypadku wykrycia nieprawidłowości w rozliczeniach VAT, organy podatkowe mogą nałożyć dodatkową karę, tzw. sankcję VAT, która może wynieść nawet do 100% nieprawidłowo rozliczonego VATu. To oznacza, że oprócz zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę, podatnik może zapłacić dotkliwą dodatkową karę.

To o czym warto pamiętać, to fakt, że sankcja VAT nie przedawnia się identycznie jak samo zobowiązanie.

W odróżnieniu od klasycznego zobowiązania w VAT, sankcja VAT powstaje w wyniku doręczenia decyzji ustalającej jej wysokość. Dopiero po jej doręczeniu podatnik będzie zobowiązany do zapłaty sankcji. Odmiennie jest w przypadku rozliczenia VAT za dany miesiąc, gdzie podatnik składa deklarację i samodzielnie wpłaca podatek w ustawowym terminie.

Zarówno w przypadku VAT, jak i sankcji VAT – termin przedawnienia jest 5-letni (liczony od końca roku kalendarzowego), jednak ustawodawca wprowadza inne momenty, od których należy je liczyć:

  • dla zaległości podatkowej – termin płatności podatku,
  • dla sankcji VAT – termin powstania obowiązku podatkowego (np. data dostawy towaru / wykonania usługi).

W praktyce oznacza to, że termin przedawnienia dla sankcji VAT i dla zaległości podatkowej za grudzień upływa w różnych latach. Przykładowo termin przedawnienia za grudzień 2019 r.:

  • zaległości podatkowej – upływa 31 grudnia 2025 r., bo termin płatności podatku był w styczniu 2020 r.,
  • sankcji VAT – upłynął 31 grudnia 2024 r., bo powstanie obowiązku (zazwyczaj dostawa towarów / usługi) miało miejsce w grudniu 2019 r.

Co istotne w przypadku sankcji VAT obowiązują inne przesłanki zawieszające bieg przedawnienia niż w przypadku „klasycznego” zobowiązania podatkowego. Przykładowo, wszczęcie postępowania karnoskarbowego nie wpływa na bieg terminu przedawnienia nałożenia sankcji VAT.

Kreatywna wykładnia organów

W naszej praktyce zauważamy, że organy podatkowe próbują utożsamiać moment powstania obowiązku podatkowego z terminem płatności podatku. Ich argumentacja opiera się na tym, że skoro deklaracja jest podstawą do nałożenia sankcji VAT, to obowiązek podatkowy nie może powstać wcześniej niż termin jej złożenia.

Ta kreatywna koncepcja organów jest jednak sprzeczna z brzmieniem Ordynacji podatkowej. Dla liczenia terminu przedawniania sankcji VAT decydujący jest moment powstania obowiązku podatkowego. Nie ma znaczenia, że moment ten wyprzedza termin złożenia deklaracji.

Na co zwracać uwagę w praktyce?

  1. data doręczenia decyzji I-instancji, w której organ nałożył sankcję VAT – czy mieści się w terminie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy
  2. przesłanki zawieszające/przerywające termin przedawnienia – czy dotyczą one rzeczywiście sankcji VAT, czy tylko zobowiązania w VAT.