4 sierpnia 2025 r. został opublikowany zmodyfikowany projekt zmian Ordynacji podatkowej.  Nowelizacja jest obszerna, zatem dziś przyjrzymy się kluczowym zmianom wchodzącym w skład projektu nowelizacji, dotyczącym przedawnienia zobowiązań podatkowych.

1. Istota przedawnienia zobowiązań podatkowych

Słowem wstępu, w tematyce przedawnienia zobowiązań podatkowych, po upływie określonego czasu (5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku) nie można już skutecznie domagać się zapłaty zobowiązania. Instytucja przedawnienia pełni zatem rolę istotnej gwarancji dla podatników – ogranicza bowiem okres niepewności prawnej i chroni przed ryzykiem wieloletniej weryfikacji rozliczeń i dochodzenia zamierzchłych rozliczeń podatkowych.

2. Wpływ postępowań karnoskarbowych na przedawnienie

Obecnie wszczęcie postępowania karnoskarbowego, o którym podatnik został zawiadomiony, powoduje zawieszenie biegu przedawnienia, które trwa do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania. Nowelizacja uchyla jednak przepisy regulujące to rozwiązanie, uniemożliwiając organom wszczynanie postępowań karnoskarbowych w sposób instrumentalny (jedynie w celu przedłużenia biegu terminu przedawnienia).

Jednocześnie w projekcie zawarto jednak propozycję uchylenia przepisu Kodeksu karnego skarbowego, który zakłada, że z chwilą przedawnienia zobowiązania podatkowego przedawnia się również karalność przestępstwa skarbowego. Innymi słowy, jeżeli projekt zostanie uchwalony w zaproponowanej wersji, to osoba fizyczna – sprawca przestępstwa skarbowego, będzie mógł być ukarany także wówczas, gdy zobowiązanie podatkowe będzie przedawnione.

3. Pozostałe założenia nowelizacji w zakresie przedawnienia zobowiązań podatkowych

W nowelizacji doprecyzowano także moment rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia po zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zależności od formy prowadzenia akt sprawy – papierowo lub elektronicznie – wskazując, że termin biegnie na nowo od dnia doręczenia organowi podatkowemu odpisu prawomocnego orzeczenia oraz, w przypadku akt papierowych, także akt sprawy. To uszczegółowienie ma znaczenie techniczne, ale eliminuje potencjalne spory proceduralne.

Warto także zwrócić uwagę, że projekt nowelizacji proponuje uchylenie przepisu Ordynacji podatkowej, na mocy którego zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym nie ulegają przedawnieniu. Zamiast tego zaproponowano, że w momencie zaistnienia tych zdarzeń i powiadomienia o tym podatnika, bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Zmiana ta ma istotne znaczenie praktyczne, gdyż dotychczas wpis hipoteki przymusowej lub zastawu nie zawieszał biegu przedawnienia (ich ustanowienie powodowało jednak, że egzekucja zaległości mogła być dokonana tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu), a organy podatkowe często wykorzystywały inne środki (np. postępowania karno-skarbowe), aby ten termin skutecznie zawiesić.

Co nie mniej istotne, zaproponowano także niekorzystny dla podatników przepis, zgodnie z którym jeśli dokona się korekty deklaracji w okresie krótszym niż 12 miesięcy przed upływem terminu przedawnienia ulega on wydłużeniu o 12 miesięcy.

4. Podsumowanie

Końcowo warto zwrócić uwagę, że zmiany w projekcie nowelizacji stanowią jedynie propozycje, a ich ostateczny kształt i praktyczna implementacja mogą znacznie odbiegać od obecnej formy. Trwają obecnie konsultacje nad przedstawionym projektem. Oczywiście, będziemy o nich informować.