Rada Unii Europejskiej zatwierdziła reformę PIP w ramach Krajowego Planu Odbudowy, co otwiera drogę do modernizacji tego urzędu, nowych uprawnień i większego budżetu. W związku z tym przy Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej swoje prace zintensyfikował zespół ds. wypracowania rozwiązań służących reformie PIP.

(Dalsza część artykułu pod materiałem wideo)

Zobacz film: Implementacja dyrektywy UE Women on Boards – co to oznacza?

Agnieszka Piątek z CRIDO omawia dyrektywę UE Women on Boards

Od czerwca 2026 roku spółki notowane na rynku regulowanym muszą spełnić wymogi unijnej dyrektywy dotyczącej równowagi płci w zarządach. Z materiału wideo z Agnieszką Piątek (CRIDO) dowiesz się, kogo obowiązują nowe przepisy, jak stworzyć skuteczną politykę różnorodności i jak przygotować spółkę do raportowania zgodnego z regulacjami UE.

Cel reformy i kamienie milowe

Głównym celem reformy jest wyposażenie PIP w skuteczne narzędzia do ochrony praw pracowniczych. Prace zespołu koncentrują się na kilku kluczowych obszarach, wśród których na szczególną uwagę zasługuje określenie procedur przekształcania umów cywilnoprawnych w umowy o pracę oraz zwiększenie efektywności i zasięgu kontroli poprzez wdrożenie mechanizmów kontroli zdalnych.

Reforma przewiduje również podwyższenie sankcji wobec pracodawców oraz wprowadzenie dodatkowych rozwiązań zwiększających skuteczność działań PIP. Istotnym elementem jest także zapewnienie skutecznej wymiany danych między kluczowymi instytucjami.

Nowe narzędzia PIP

Najważniejszą zmianą będzie przyznanie PIP uprawnień do wydawania decyzji administracyjnych przekształcających niewłaściwie zawarte umowy cywilnoprawne w umowy o pracę. To kluczowy element walki z fikcyjnym samozatrudnieniem i tzw. umowami śmieciowymi. Mechanizm ten ma na celu zlikwidowanie praktyk, gdzie pracodawcy wykorzystują umowy cywilnoprawne do zaniżania kosztów pracy i omijania przepisów prawa pracy.

PIP zyska również możliwość wymiany danych z ZUS i Krajową Administracją Skarbową, co znacząco zwiększy efektywność kontroli i umożliwi szybsze wykrywanie nadużyć. Wprowadzone zostanie również prawo do przeprowadzania kontroli zdalnych, co ma usprawnić i przyspieszyć procedury kontrolne.

Wyższe sankcje oraz modernizacja organizacyjna

Maksymalna wysokość kar nakładanych przez PIP w postępowaniu mandatowym wzrośnie przynajmniej dwukrotnie, co ma odstraszać przed nieuczciwymi praktykami.

Równolegle ze zmianami prawnymi, PIP przejdzie kompleksową modernizację. Budżet na rok 2026 wzrośnie o 10% w porównaniu do 2025 r., co pozwoli na zatrudnienie nowych kadr i poprawę warunków pracy inspektorów. Powstanie międzyinstytucjonalna grupa robocza do spraw oceny ryzyka z udziałem PIP, ZUS i KAS, która ma zwiększyć efektywność kontroli.

Nie taki diabeł straszny jak go malują?

Główny Inspektor Pracy zapewnia jednak, że nie będzie masowych kontroli, ani automatycznego przekształcania umów cywilnoprawnych na etaty. Nowe przepisy mają dać inspektorom narzędzia do przeciwdziałania nieprawidłowościom, gdzie umowy cywilnoprawne służą do obchodzenia przepisów prawa pracy. Nadal jednak bez odpowiedzi pozostaje podstawowa prawna wątpliwość, czy, w jaki sposób oraz w jakim trybie decyzja administracyjna będzie mogła zmienić uzgodnienia umowne stron.

Ministerialny zespół zaprezentował szczegółowy harmonogram dalszych prac legislacyjnych, który zakłada przygotowanie projektu ustawy do końca sierpnia oraz przeprowadzenie procesu uzgodnień międzyresortowych, konsultacji społecznych i uzyskanie akceptacji Rady Ministrów do końca 2025 roku. Zmiany mają wejść w życie w przyszłym roku.

Zapoznaj się z pełną ofertą: Human Advisory Services

Zapisz się na nasz newsletter >>HRstacja | Zmiany w prawie pracy