W trzecim kwartale 2025 planowane jest wejście w życie zmian w tym w kosztach uzyskania obywatelstwa polskiego. Zmiana zaproponowana w ustawie z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy o repatriacji oraz niektórych innych ustaw sprowadza się do podniesienia limitów wydatków na realizację zadań w obszarze repatriacji w latach 2025 – 2026 o kwotę 35 mln zł rocznie.

(Dalsza część artykułu pod materiałem wideo)

Zobacz film: Prawo imigracyjne 2025 – szansa czy wyzwanie? Kluczowe zmiany i ich wpływ na pracodawców oraz pracowników

Rok 2025 przynosi istotne zmiany w prawie imigracyjnym, które wpłyną na zasady legalizacji pobytu i zatrudniania cudzoziemców w Polsce. Zapraszamy do obejrzenia filmu.

Na stronach Sejmu ukazał się projekt nowelizacji przepisów dotyczących repatriacji i obywatelstwa (druk 1201).

Ustanowienie opłaty skarbowej od wniosku składanego do Prezydenta RP oraz podwyższenie kosztów za uznanie (np. obywatelstwa polskiego lub innego aktu prawnego) ma kilka głównych celów – zarówno fiskalnych, jak i systemowych:

  1. Cel fiskalny (dochody budżetowe)
    • Zwiększenie wpływów do budżetu państwa: Każda nowa opłata skarbowa lub podwyższenie istniejącej to dodatkowe źródło dochodu, szczególnie w kontekście rosnących kosztów administracyjnych.
    • Pokrycie kosztów administracyjnych: Obsługa wniosków, weryfikacja danych, analizy prawne i decyzje prezydenta wymagają pracy urzędników i ekspertów – opłaty mają częściowo te koszty zrekompensować.
  1. Cel regulacyjny i porządkowy
    • Ograniczenie nadużywania procedur: Wprowadzenie opłat może ograniczyć składanie nieuzasadnionych lub masowych wniosków, szczególnie gdy są one wykorzystywane instrumentalnie (np. w celu obejścia zwykłych procedur).
    • Zwiększenie powagi procedury: Wniosek do Prezydenta RP (np. o nadanie obywatelstwa z pominięciem procedur administracyjnych) to wyjątkowy tryb – opłata ma podkreślić jego nadzwyczajny charakter.
  1. Cel polityczno-strategiczny (np. w kontekście migracji)
    • Kontrola nad napływem wniosków o uznanie obywatelstwa: Podwyższenie opłat może być elementem szerszej strategii migracyjnej państwa, mającej na celu kontrolę i selekcję napływu cudzoziemców ubiegających się o obywatelstwo.
    • Dostosowanie do warunków europejskich: Polska, podobnie jak inne kraje UE, dostosowuje swoje przepisy do standardów unijnych, także w zakresie opłat administracyjnych.

Na czym polega zmiana?

Dotychczas złożenie wniosku do Prezydenta RP jest bezpłatne, po wejściu ustawy w życie, opłata skarbowa za wniosek do Prezydenta RP wyniesie 1669 złotych.
To nie jest jedyna zmiana, ponieważ, planowana jest również podwyżka opłat za wniosek o uznanie za obywatela do 1000 złotych (obecnie 219 złotych), za stwierdzenie posiadania lub utraty obywatelstwa 277 złotych.

Podwyższenie opłaty skarbowej za uzyskanie obywatelstwa Rzeczypospolitej Polskiej może mieć różne skutki – zarówno bezpośrednie, jak i długofalowe.

Jak wypada wysokość opłat za uzyskanie obywatelstwa w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej?

  • Polska (obecnie)
    1. Nadanie obywatelstwa przez Prezydenta RP: brak opłaty skarbowej
    2. Uznanie za obywatela polskiego: 219 zł (ok. 50 €)
  • Francja Opłata za naturalizację: 55 €
  • Hiszpania 104 €
  • Włochy 250 €
  • Szwecja 1 500 SEK (ok. 130 €)
  • Norwegia 2 500 NOK (ok. 250 €)​
  • Dania 6 000 DKK (ok. 800 €)
  • Irlandia ok. 1 000 €
  • Malta - program inwestycyjny: do 1 000 000 €

Możliwe skutki społeczne i skutki dla cudzoziemców

  • Ograniczenie dostępności dla osób o niższych dochodach:
    Wyższy koszt może być barierą szczególnie dla cudzoziemców z krajów rozwijających się lub tych, którzy mieszkają w Polsce, ale nie mają jeszcze stabilnej sytuacji finansowej.
  • Zniechęcenie do składania wniosków:
    Osoby niezdecydowane lub mniej zdeterminowane mogą zrezygnować z ubiegania się o obywatelstwo – nawet jeśli spełniają wymogi.
  • Wzrost znaczenia alternatywnych ścieżek legalizacji pobytu:
    Cudzoziemcy mogą skłaniać się ku przedłużaniu zezwoleń na pobyt czasowy/stały zamiast ubiegać się o obywatelstwo.

Skutki administracyjne i systemowe

  • Mniejsze obciążenie dla administracji:
    Mniejsza liczba wniosków to mniej pracy dla urzędów wojewódzkich i Kancelarii Prezydenta – co może przełożyć się na sprawniejsze rozpatrywanie spraw.
  • Większe wpływy do budżetu:
    Bezpośredni efekt fiskalny – szczególnie jeśli mimo wyższej ceny liczba wniosków nie spadnie drastycznie.

Skutki polityczne i strategiczne

  • Sygnalizacja zmiany podejścia do migracji:
    Może być postrzegane jako element bardziej restrykcyjnej polityki migracyjnej, w szczególności jeśli powiązane z innymi zmianami (np. kontrolą wizową, selekcją narodowościową).
  • Potencjalna krytyka ze strony organizacji pozarządowych:
    Zwłaszcza tych zajmujących się prawami cudzoziemców, integracją i równością społeczną – mogą podnosić argumenty o nierównościach i dyskryminacji ekonomicznej.

Możliwe długofalowe skutki dla państwa

  • Niższy wskaźnik naturalizacji cudzoziemców:
    Polska i tak ma jeden z niższych w UE – podwyższenie opłat może go jeszcze obniżyć.
  • Wpływ na integrację i lojalność obywatelską:
    Mniej obywateli = mniej osób formalnie zaangażowanych w życie społeczne i polityczne (np. przez udział w wyborach).

Polska oferuje jedne z najniższych opłat za uzyskanie obywatelstwa w Unii Europejskiej. Podwyższenie tych opłat mogłoby zbliżyć Polskę do średniego poziomu opłat w UE, jednak nadal pozostawałaby ona konkurencyjna w porównaniu z krajami takimi jak Dania czy Irlandia.​

Planowane wejście w życie to III kwartał 2025 r.

Zapoznaj się z pełną ofertą: Human Advisory Services

Zapisz się na nasz newsletter >>HRstacja | Zmiany w prawie pracy