Po przeprowadzonych konsultacjach Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opublikowało zmieniony projekt nowelizacji m.in. ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy (PIP), który zakłada jeszcze dalej idące rozszerzenie kompetencji inspektorów. Dla przypomnienia – flagową zmianą tej reformy jest nadanie inspektorom pracy uprawnienia do przekształcania pozornych umów cywilnoprawnych w umowy o pracę na mocy decyzji administracyjnej, a – jak wynika z nowego projektu – także ustalanie istnienia stosunku pracy pomimo braku zawarcia umowy. Obecnie takie kompetencje posiadają wyłącznie sądy pracy.

(Dalsza część artykułu pod materiałem wideo)

Zobacz film: Kontrola legalności zatrudnienia i pobytu w Polsce

Kontrola legalności zatrudnienia i pobytu w Polsce stała się ostatnio częstym tematem w mediach. W związku z licznymi wykrywanymi nieprawidłowościami, liczba kontroli rośnie. W efekcie kontrole mogą dotknąć również firmy, które skrupulatnie przestrzegają przepisów dotyczących legalizacji zatrudnienia cudzoziemców. Zapraszamy do obejrzenia filmu.

Co nowego znalazło się w zmienionym projekcie?

Wśród najważniejszych zmian, które zakłada nowy projekt ustawy, są:

  • możliwość wydania decyzji ustalającej istnienie stosunku pracy także w sytuacji faktycznego świadczenia pracy za wynagrodzeniem, pomimo braku formalnego zawarcia (jakiejkolwiek) umowy
  • możliwość zawarcia ugody sądowej za zgodą Głównego Inspektora Pracy
  • decyzja przekształceniowa będzie zawierać uzasadnienie prawne i faktyczne, a także będzie opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności
  • właściwość miejscowa sądu będzie uzależniona od miejsca świadczenia pracy – a nie od siedziby okręgowego inspektora pracy, który wydał decyzję
  • reklasyfikacja umowy nie może stanowić podstawy do jakiegokolwiek niekorzystnego traktowania pracownika – zwłaszcza nie będzie mogła stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie umowy o pracę
  • w przypadkach uchylenia przez sąd decyzji przekształceniowej: uznanie, że stwierdzony w decyzji stosunek pracy trwał od dnia doręczenia pracodawcy decyzji do dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu albo do rozwiązania stosunku pracy (jeśli rozwiązanie nastąpiło przed wydaniem prawomocnego orzeczenia)
  • (prawdopodobne) wydłużenie terminu na odwołanie od decyzji przekształcającej umowę – z projektu nowelizacji został usunięty 7-dniowy termin

Najważniejsze założenia reformy PIP

Całokształt nowelizacji – oprócz przekształcania umów na mocy decyzji administracyjnej – zakłada m.in. umożliwienie przeprowadzania kontroli zdalnych, zapewnienie sprawnej wymiany informacji pomiędzy PIP, ZUS i KAS, podwyższenie maksymalnej wysokości grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika do 90.000 zł. Co więcej, kontrole będą mogły objąć byłych "pracodawców" (rok od zakończenia współpracy), a w przypadku złożenia odwołania od decyzji – jeśli sąd ją podtrzyma – skutki mogą sięgać nawet do 5 lat wstecz.

Co to oznacza dla pracodawców?

Planowana reforma PIP oznacza dla pracodawców nową jakość kontroli i bez wątpienia będzie miała istotny wpływ na ich dotychczasowe funkcjonowanie. Kluczową zmianą jest możliwość ustalenia stosunku pracy na mocy decyzji inspektora, co wiąże się z natychmiastowymi skutkami prawnymi i finansowymi – w tym z obowiązkiem zapłaty zaległych składek i podatków, a także możliwą odpowiedzialnością wykroczeniową. Pracodawcy powinni zrewidować dotychczas funkcjonujące u nich praktyki (a nie tylko dokumenty), zadbać o zgodność dokumentacji i przygotować się na większą transparentność wobec kontroli PIP.

Nowe przepisy ma wejść w życie 1 stycznia 2026 r.

Zapoznaj się z pełną ofertą: Human Advisory Services

Zapisz się na nasz newsletter >>HRstacja | Zmiany w prawie pracy