W toku realizowanych projektów, widzimy ostatnio wzrost zainteresowania polskich organów podatkowych transakcjami zabezpieczającymi, które wiążą się z opłatami gwarancyjnymi, także w związku z samą przynależnością podmiotów korzystających z takich zabezpieczeń do grup kapitałowych.

W tym kontekście, warto być świadomym jak do kwestii odpłatności za gwarancje i tzw. milczące wsparcie grupy (z ang. implicit support) podchodzą administracje podatkowe i sądy w krajach zachodnio-europejskich.

Zwracamy uwagę na ostatni wyrok Sądu Apelacyjnego w Amsterdamie z dnia 11 września 2025 roku.

Czym jest dorozumiane a czym jawne wsparcie grupy?

Z perspektywy niezależnych wierzycieli, podmiot należący do grupy kapitałowej zazwyczaj nie będzie traktowany tak jak analogiczny podmiot nie będący członkiem grupy. Podmioty należące do grupy kapitałowej są powiązane operacyjnie, kapitałowo oraz poprzez markę i renomę, co uzasadnia wzajemne wspieranie się, również w sytuacjach trudności finansowych. Wsparcie może mieć charakter formalny, np. w formie gwarancji lub poręczeń, jednak nawet przy braku takich zobowiązań wierzyciele mogą oczekiwać, że pozostałe podmioty – w szczególności jednostka dominująca – podejmą działania w celu uniknięcia upadłości spółki zależnej. To domniemane wsparcie (implicit support) wynika z faktu, że konsekwencje ekonomiczne upadłości spółki mogą być znacznie poważniejsze niż koszt jej wsparcia.

Zgodnie z treścią Wytycznych OECD dla transakcji finansowych korzyści, jakie członek grupy otrzymuje z tytułu implicit support, nie powinny kreować po jego stronie żadnych dodatkowych kosztów.

Alternatywnie gwarancją, za którą podmiot korzystający powinien zapłacić, jest pisemne zobowiązanie gwaranta do zaspokojenia określonych roszczeń w przypadku niewypłacalności dłużnika, które jednocześnie niesie za sobą korzyści w postaci lepszych warunków finansowania lub jest warunkiem koniecznym do otrzymania finansowania. Takie wsparcie Wytyczne OECD opisują jako explicit support.

Podejścia rynkowe

W praktyce gospodarczej spotykamy się z dwoma podejściami.

W uproszczeniu pierwsze z nich zakłada, że nawet przy silnym implicit support opłata z tytuły udzielenia gwarancji może być uzasadniona, bowiem taka gwarancja może przynosić dodatkowe korzyści, wykraczające poza wizerunkowy efekt przynależności do grupy. Można budować argumentację opartą na: korzystniejszych warunkach pozyskania finansowania, wydłużeniu okresu zapadalności, obniżeniu wymogów zabezpieczeń czy szerszym dostępie do inwestorów. W tym podejściu, opłata gwarancyjna może być należna w odniesieniu do dodatkowej korzyści jaką daje formalna gwarancja związana (explicit support) ponad to, co spółka już zyskuje dzięki implicit support.

Drugie podejście opiera się na założeniu, że jeśli poziom implicit support jest wysoki, a spółka pełni kluczową lub strategiczną rolę w grupie, rynek przypisuje jej rating taki sam lub zbliżony do ratingu całej grupy. W takiej sytuacji formalna gwarancja ze strony podmiotu powiązanego może nie tworzyć realnej wartości dodanej, a pobieranie opłaty za jej udzielenie może być sprzeczne z zasadą arm’s length. Zgodnie z tym rozumowanie, sam efekt domniemanego wsparcia jest elementem rynkowej percepcji, a nie formalnym świadczeniem, co oznacza, że nie powinien rodzić obowiązku zapłaty.

Perspektywa holenderska

Sąd Apelacyjny w Amsterdamie w swoim wyroku przyjął podejście, zgodnie z którym przy ocenie zasadności uiszczania opłat gwarancyjnych należy uwzględniać wpływ implicit support. W analizowanej sprawie uznano, że spółka odgrywająca kluczową rolę w grupie kapitałowej, w kontekście emisji obligacji, była już postrzegana przez rynek jako podmiot, który w razie potrzeby otrzyma pomoc od jednostki dominującej. W takiej sytuacji formalna gwarancja spłaty obligacji nie wniosła żadnej dodatkowej wartości ekonomicznej, a pobieranie za nią opłaty nie odzwierciedla warunków rynkowych.

Sąd podkreślił przy tym znaczenie uwzględniania efektu implicit support w analizach cen transferowych oraz konieczność badania czy gwarancja rzeczywiście generuje korzyść wykraczającą poza naturalny efekt wynikający z przynależności do grupy.

Implikacje praktyczne

Stawiamy tezę, że stanowisko sądu w Holandii pokazuje pewien kierunek myślenia, który może zostać zaadoptowany przez polskie organy podatkowe chcące podważyć zasadność zaliczania do kosztów uzyskania przychodów opłat gwarancyjnych. W kontekście powszechności tego typu umów w praktyce gospodarczej, grono podatników potencjalnie zainteresowanych tematem powinno być szerokie.

Oczywiście zagadnienie wymaga każdorazowej, indywidualnej oceny stanu faktycznego w kontekście tła transakcji, znaczenia spółek uczestniczących w transakcji w ramach grupy kapitałowej, charakteru wsparcia oraz jego faktycznego wpływu na warunki finansowania.

Zwracamy uwagę na ten wątek, żeby budować świadomość podatników. Nawet najrzetelniejszy benchmark określający wysokość % z tytułu udzielenia gwarancji, absolutnie nie zamyka tematu rynkowości transakcji, którą do 1 grudnia większość podatników, których dotyczy obowiązek będzie potwierdzać w formularzach TPR w odniesieniu do transakcji objętych dokumentacją lokalną.

Może warto wspólnie zastanowić się nie tylko nad poziomem opłaty, ale także nad tym czy opłata w ogóle jest należna w kontekście charakteru wsparcia uzyskiwanego od podmiotów powiązanych?