W Sejmie trwają ostatnie prace nad finalną wersją przepisów regulujących m.in. zasady zmiany celu prawa użytkowania wieczystego. Dzięki planowanym zmianom deweloperom łatwiej będzie budować budynki mieszkalne na dawnych terenach przemysłowych.  

Procedowana w Sejmie ustawa o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw przewiduje nowelizację m.in. części przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz prawa budowlanego.  

Zgodnie z nowymi regulacjami niezgodność zamierzenia budowlanego z celem użytkowania wieczystego nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Urzędnicy zatem nie będą mogli odmówić wydania pozwolenia na budowę dla inwestycji realizowanej niezgodnie z celem, na jaki ustanowiono prawo użytkowania wieczystego.  

Powyższa zmiana może przyczynić się do odblokowania wielu budów. Obecnie bowiem często zdarza się, że miasta odmawiają wydania pozwolenia na budowę na realizację inwestycji mieszkaniowej lub komercyjnej niezgodnej z pierwotnym celem oddania nieruchomości w użytkowanie wieczyste, choćby stał się on już dawno nieaktualny, nawet pomimo zgodności inwestycji z postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Dotyczy to zwłaszcza przedsięwzięć na dawnych terenach przemysłowych.  

Nowelizacja zakłada również uregulowanie zasad zmiany celu prawa użytkowania wieczystego. Do tej pory decyzje organów w tej sprawie są uznaniowe. Przekwalifikowanie celu użytkowania wieczystego będzie możliwe, gdy nastąpi trwała zmiana sposobu korzystania z nieruchomości, powodująca zmianę celu użytkowania wieczystego. Z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego będzie mógł wystąpić właściwy organ albo użytkownik wieczysty.Z wnioskiem o zmianę celu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej użytkownik wieczysty będzie mógł wystąpić również w przypadku, gdy proponowana zmiana jest zgodna:

  • z przeznaczeniem nieruchomości ustalonym w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego,
  • z decyzją o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego,
  • ze zgłoszeniem budowy lub przebudowy, wobec którego organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu,
  • z uchwałą o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub inwestycji towarzyszącej,
  • z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W przypadku, gdy organ lub użytkownik wieczysty nie zgadza się na propozycję zmiany celu użytkowania wieczystego przedstawioną przez drugą stronę, odpowiednio organ lub użytkownik wieczysty są uprawnieni do wniesienia odpowiedniego powództwa do sądu powszechnego.  

Jeśli w związku ze zmianą celu użytkowania wieczystego ulegnie obniżeniu wysokość stawki procentowej opłaty rocznej, możliwe będzie ustalenie przez strony umowy (organ oraz użytkowania wieczystego) jednorazowej opłaty na rzecz właściciela nieruchomości, nie wyższej jednak niż dwukrotność dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Obecnie, z tytułu zmiany celu użytkowania wieczystego (i w związku z tym zmiany stawki opłaty rocznej) niektóre miasta żądają rekompensaty w wysokości sięgającej nawet do kilkudziesięciu procent wartości gruntu.  

Omawiana ustawa o zmianie ustawy o Krajowym Zasobie Nieruchomości oraz niektórych innych ustaw, po poprawkach Senatu, będzie ponownie rozpatrywana przez Sejm na najbliższym posiedzeniu (zaplanowanym na drugi tydzień czerwca). Ustawa ma wejść w życie po upływie 30 dni od dnia jej ogłoszenia.