Duże przedsiębiorstwa planujące projekty innowacyjne mogą ponownie sięgnąć po wsparcie z Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Ruszył nowy nabór w ramach Ścieżki SMART, skierowany do dużych firm realizujących projekty badawczo‑rozwojowe. Budżet konkursu wynosi 350 mln zł, a wnioski można składać od 23 marca do 22 maja 2026 roku. Prezentujemy najważniejsze zmiany w przebiegu naboru, które są pozytywne dla przedsiębiorców.

 
Program umożliwia finansowanie kompleksowych projektów B+R, prowadzących do opracowania innowacyjnych produktów, technologii, usług lub procesów z myślą o ich komercjalizacji. Dofinansowanie może dotyczyć kosztów operacyjnych ponoszonych w związku z realizacją projektu, do których zaliczają się m.in. wynagrodzenia zespołu projektowego, usługi zlecone (podwykonawstwo), amortyzacja aparatury, zakup wartości niematerialnych i prawnych czy materiały zużywalne.
 

Skala projektów i poziom dofinansowania

Minimalna wartość wydatków kwalifikowalnych wynosi 3 mln zł, natomiast maksymalna kwota dofinansowania może sięgnąć aż 70 mln zł na jeden projekt.

Poziom wsparcia uzależniony jest od rodzaju realizowanych prac:

  • do 65% kosztów w przypadku badań przemysłowych,
  • do 40% kosztów w przypadku prac rozwojowych.

 

Co nowego w naborze w 2026?

W tegorocznym konkursie uwzględniono pewne uproszczenia dla przedsiębiorców, najważniejsze z nich omawiamy poniżej.

1. Brak modułów

W 2026 roku zlikwidowano strukturę modułową. W aktualnym naborze dofinansowanie będą mogły otrzymać wyłącznie projekty, obejmujące prace B+R, natomiast wniosek może fakultatywnie uwzględniać również:

  • zadania związane z umiędzynarodowieniem, rozumiane jako promocja zagraniczna produktów (wyrobów lub usług) planowanych do opracowania w ramach projektu,
  • zadania związane ze zdobywaniem, rozwojem lub doskonaleniem kompetencji pracowników lub kadry zarządzającej wnioskodawcy wspierających realizację innych zadań przewidzianych w projekcie.

 

2. Kwalifikowalność projektów dual use

Nowością w tej edycji naboru jest możliwość finansowanie projektów dotyczących rozwoju produktów podwójnego zastosowania (dual use), czyli rozwiązań, które mogą znaleźć zastosowanie zarówno w sektorze cywilnym, jak i wojskowym. To istotna zmiana w podejściu do tego typu innowacji, szczególnie dla przedsiębiorców działających na styku medycyny, bezpieczeństwa, infrastruktury czy zaawansowanych materiałów.

W poprzednich edycjach programu SMART co prawda dopuszczano projekty o charakterze dual use, jednak komponent militarny skutkował obniżeniem kwoty dofinansowania. Obecnie aspekt obronny nie jest już traktowany jako czynnik ograniczający, co otwiera nowe możliwości dla firm i instytucji rozwijających technologie, które wzmacniają odporność i bezpieczeństwo, a jednocześnie znajdują praktyczne zastosowanie w gospodarce cywilnej.
 

3. Ramy czasowe realizacji projektów

Zrealizowanie pełnego zakresu rzeczowego i finansowego projektu wraz ze złożeniem wniosku o płatność końcową musi nastąpić najpóźniej do 31 grudnia 2030 r. W poprzednich edycjach naboru, datą graniczną był koniec roku 2029.
 

4. Kwalifikowalność elementów prototypów, linii pilotażowych oraz demonstracyjnych

Jednym z częściej problematycznych obszarów w projektach B+R realizowanych w ramach Ścieżki SMART są wydatki związane z budową prototypów oraz wykorzystaniem aparatury badawczej. W aktualnych zasadach doprecyzowano, jak i w jakiej kategorii można je rozliczać.

W kategorii Dostawy (inne niż środki trwałe) możliwe jest kwalifikowanie materiałów i środków eksploatacyjnych, które są niezbędne do budowy prototypu jako całości. Kluczowe jest jednak to, że elementy te mogą być wykorzystywane wyłącznie na potrzeby projektu B+R. Jeżeli natomiast po zakończeniu prac trafią do bieżącej działalności operacyjnej przedsiębiorstwa, Instytucja może zażądać zwrotu poniesionych wydatków. Każdy taki przypadek zostanie oceniony indywidualnie.

Jednocześnie regulacje jednoznacznie wykluczają możliwość rozliczania w tej kategorii elementów linii pilotażowych oraz linii demonstracyjnych. Tego typu wyposażenie nie może być traktowane jako „dostawy”. Może natomiast stanowić wydatek kwalifikowalny w ramach kategorii Amortyzacja (aparatura i sprzęt) – o ile spełnia warunki wykorzystania na potrzeby prac B+R.  Jeżeli natomiast w toku prowadzonych prac (np. w wyniku testów lub prób technologicznych) zaplanowano zniszczenie aparatury lub sprzętu, kwalifikowalna może być łączna wartość odpisów amortyzacyjnych oraz wartość końcowa (rezydualna), pomniejszona o wartość odzyskanego złomu.
 

5. Zmiany we wniosku – aspekt praktyczny

W nowej edycji wniosku zwiększono limity znaków w kluczowych częściach opisu projektu, co daje większą swobodę w przedstawieniu celu, problemu badawczego, zakresu prac B+R oraz kamieni milowych. Jednocześnie zrezygnowano z odrębnego pola dotyczącego metody badawczej. Opis metod, technik, narzędzi badawczych oraz logiki prac należy teraz uwzględnić bezpośrednio w Harmonogramie Rzeczowo‑Finansowym. Zmiany objęły także budżet projektu: koszty muszą być bardziej szczegółowo uzasadnione, wraz z jasnym wskazaniem sposobu ich kalkulacji.
 

6. Załączniki do wniosku o dofinansowanie

Zmienia się także podejście do dokumentów wymaganych w procesie aplikowania. W poprzednim naborze już na etapie składania wniosku obligatoryjne było załączenie Sprawozdania o działalności badawczej i rozwojowej (B+R) - GUS PNT-01 za ostatni okres sprawozdawczy oraz modelu finansowego, natomiast w 2026 r. proces ten został rozłożony w czacie.

Przedsiębiorca będzie musiał co prawda przedłożyć więcej dokumentów, ale dobrą wiadomością jest to, że nie wszystkie z nich są wymagane od razu. Część załączników można przekazać dopiero na drugim etapie oceny, co zmniejsza nakład pracy na początku procesu. Na etapie składania Wniosku o dofinansowanie wymagane będą przede wszystkim dokumenty potwierdzające gotowość projektową i formalną wnioskodawcy. Należą do nich:

  • Sprawozdanie o działalności badawczej i rozwojowej (B+R) - GUS PNT-01 za ostatni okres sprawozdawczy,
  • Umowa o współpracy z MŚP (nie dotyczy małych spółek o średniej kapitalizacji)
  • Dokumenty źródłowe potwierdzające dysponowaniem prawami własności intelektualnej, które są niezbędne dla prowadzenia prac B+R zaplanowanych w projekcie (jeśli dotyczy),
  • Umowa warunkowa z podwykonawcą (jeśli dotyczy).

Najważniejsza jednak zmiana dotyczy modelu finansowego. W 2026 roku będzie on składany dopiero na drugim etapie oceny, w terminie 10 dni od publikacji listy projektów zakwalifikowanych dalej. Wraz z modelem finansowym wnioskodawcy będą mogli załączyć również dokumenty potwierdzające finansowanie projektu – odpowiednio do wybranych źródeł finansowania.
 

7. Ocena projektów

Ocena projektów nadal będzie prowadzona w trybie dwuetapowym, jednak zaplanowano kilka zmian względem poprzednich naborów. W pierwszym etapie oceniana będzie wyłącznie kwalifikowalność wnioskodawcy oraz charakter badawczo-rozwojowy projektu. Co ważne,  Innowacyjność rezultatu prac B+R, która wcześniej była oceniania już na tym etapie, została przeniesiona do drugiego etapu oceny. To dobra wiadomość, zwłaszcza że na drugim etapie Wnioskodawca może prowadzić dialog z ekspertami i (jeśli uznają to za zasadne), a następnie uzupełnić lub doprecyzować złożony wniosek.

Drugi etap oceny przynosi kolejną istotną zmianę. Część kryteriów, które dotychczas miały charakter tzw. zero-jedynkowy, została zamieniona na kryteria punktowane. Dotyczy to m.in. innowacyjności rezultatu prac B+R, ale także takich obszarów jak potencjał do wdrożenia wyników projektu czy budżet projektu.

W naborze w 2026 zrezygnowano także z kryteriów rankingujących, a elementy, takie jak potencjał innowacji do transformacji rynku, ekoinnowacyjność, innowacja cyfrowa czy społeczne znaczenie, zostały włączone jako dodatkowo punktowane aspekty w ramach kryterium innowacyjności. Jednocześnie nie przewidziano już odrębnej oceny współpracy z organizacją badawczą lub pozarządową – ten element, obecny w poprzednich edycjach, nie będzie brany pod uwagę.

Zmiany dotyczą także samego przebiegu uzupełniania wniosku po panelu ekspertów. Po zakończeniu panelu wnioskodawca musi liczyć się z możliwością kilkukrotnego wzywania do uzupełnień.
 

Komentarz eksperta

Tegoroczne zmiany w kształcie programu ścieżki SMART realnie wpływają na sposób przygotowania i prowadzenia procesu aplikacyjnego. Szczególnie istotne jest odejście od struktury modułowej na rzecz projektów stricte B+R, co wzmacnia koncentrację na meritum: pracach badawczych i ich potencjale wdrożeniowym.

Z punktu widzenia wnioskodawców, pozytywną zmianą jest przeniesienie obowiązku złożenia modelu finansowego na drugi etap oceny. Zmniejsza to realnie nakład pracy niezbędny do przygotowania projektu na etapie pierwszym i pozwala skoncentrować zasoby na dopracowaniu koncepcji badawczej, logiki prac B+R oraz ich uzasadnienia technologicznego. Szczegółowa analiza finansowa wymagana jest dopiero od projektów, które przeszły wstępną ocenę merytoryczną, co niewątpliwie zwiększa efektywność całego procesu po stronie przedsiębiorców.

Równie istotną zmianą jest przesunięcie oceny innowacyjności rezultatów prac B+R do drugiego etapu konkursu. Daje to wnioskodawcom realną możliwość obrony innowacyjności projektu w bezpośrednim dialogu z ekspertami, a także jej doprecyzowania lub lepszego osadzenia w kontekście rynkowym, jeśli zostanie to uznane za konieczne. Rozwiązanie to sprzyja szczególnie projektom ambitnym technologicznie, które wymagają pogłębionego wyjaśnienia i szerszego kontekstu niż ten możliwy do przedstawienia wyłącznie na etapie składania wniosku.