W dobie transformacji energetycznej Unii Europejskiej projekty PCI (Projects of Common Interest) odgrywają istotną rolę w budowie nowoczesnej, zintegrowanej i bezpiecznej infrastruktury energetycznej. Status PCI przyznawany jest inwestycjom, które mają istotny wpływ na co najmniej dwa państwa członkowskie, wspierają integrację rynku, zwiększają bezpieczeństwo dostaw oraz przyczyniają się do realizacji celów klimatycznych UE. W artykule przedstawiamy kryteria kwalifikacji, korzyści wynikające ze statusu PCI oraz przebieg procesu aplikacyjnego, który umożliwia projektom szybszą realizację i dostęp do finansowania z programu CEF.
 

Czym są projekty PCI?

PCI (Projects of Common Interest) to projekty infrastrukturalne o znaczeniu ponadnarodowym, które mają istotny wpływ na co najmniej dwa kraje UE. Kategorie projektów obejmują m.in. przesył i magazynowanie energii, wodoru, CO₂, inteligentne sieci oraz projekty gazowe. Celem projektów wspólnego zainteresowania jest integracja rynku, zwiększenie bezpieczeństwa dostaw, zwiększenie konkurencyjności oraz realizacja celów klimatycznych UE.

Projekty ubiegające się o nadanie statusu PCI muszą spełniać szereg kryteriów, które podkreślają ich ponadnarodowe znaczenie dla sektora energetycznego Unii Europejskiej. Przede wszystkim, aby uzyskać ten status, projekt musi:

  • wywierać istotny wpływ na co najmniej dwa kraje członkowskie UE,
  • wzmacniać integrację rynku oraz przyczyniać się do lepszej współpracy i połączenia sieci energetycznych pomiędzy państwami
  • zwiększać konkurencję na rynkach, oferując konsumentom alternatywne rozwiązania,
  • podnosić poziom bezpieczeństwa dostaw energii
  • przyczyniać się do realizacji celów UE w zakresie energii i klimatu
  • ułatwiać integrację energii ze źródeł odnawialnych.

 

Korzyści wynikające ze statusu PCI

Status PCI (Projects of Common Interest) to jeden z najważniejszych mechanizmów wspierających rozwój infrastruktury energetycznej o znaczeniu ponadnarodowym w Unii Europejskiej. Uzyskanie tego statusu otwiera przed projektami szereg możliwości, które znacząco przyspieszają ich realizację i zwiększają atrakcyjność inwestycyjną.
 

Jakie korzyści niesie ze sobą wpisanie projektu na listę PCI?

  • Możliwość ubiegania się o dofinansowanie z programu CEF
  • Przyspieszone procesy administracyjne, w tym wydawanie pozwoleń
  • Usprawnione procedury środowiskowe oraz większa widoczność dla inwestorów

 

Jak wygląda proces aplikacyjny?

Proces aplikacyjny składa się z kilku etapów. W przypadku inwestycji dotyczących energii elektrycznej i gazu pierwszym krokiem jest zgłoszenie projektu do najnowszego dziesięcioletniego planu rozwoju sieci (TYNDP), przygotowywanego przez europejską sieć operatorów systemów przesyłowych - ENTSO-E dla energii elektrycznej oraz ENTSO-G dla gazu. W tym etapie promotor projektu przedstawia szczegółowe informacje techniczne, finansowe oraz strategiczne dotyczące inwestycji, a także deklaruje chęć udziału w procesie PCI.

Następnie projekt poddawany jest analizie kosztów i korzyści (CBA), która ocenia wpływ na zaspokojenie potrzeb systemu energetycznego, integrację rynku, bezpieczeństwo dostaw oraz realizację celów klimatycznych. Analiza ta uwzględnia różne scenariusze rozwoju oraz potencjalne zakłócenia w systemie.

Kolejnym etapem jest oficjalne zgłoszenie projektu do procesu selekcji PCI/PMI, gdzie projekty są oceniane przez regionalne grupy ekspertów zgodnie z kryteriami strategicznymi UE. Po pozytywnej ocenie, projekty zostają wpisane na listę PCI, która jest aktualizowana co dwa lata.

1 grudnia 2025 r. Komisja Europejska ogłosiła listę 235 transgranicznych projektów energetycznych, które uzyskały status PCI. Wykaz projektów w formie aktu delegowanego zostanie skierowany do Parlamentu Europejskiego i Rady UE w celu formalnej akceptacji lub odrzucenia. Po przyjęciu lista stanie się podstawą intensywnej współpracy Komisji Europejskiej z Państwami Członkowskimi i promotorami projektów, w celu zapewnienia efektywnej realizacji inwestycji.