Platforma na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy – STEP, to inicjatywa Komisji Europejskiej której celem jest ukierunkowanie środków finansowych na krytyczne dla Europy obszary oraz powiązanie istniejących instrumentów unijnych wokół technologii uznanych za strategiczne. O założeniach programu piszemy tutaj. Za nami już pierwsze nabory organizowane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości, które odbyły się w drugiej połowie minionego roku.
 

W drugiej połowie grudnia 2025 r. nastąpiły zmiany dotyczące funkcjonowania inicjatywy STEP. 19 grudnia 2025 r. Rada UE ostatecznie przyjęła rozporządzenie wspierające zwiększenie inwestycji w obronność w budżecie UE w ramach planu „ReArm Europe” (2025/0103). Akt ten rozszerzył zakres STEP o czwarty obszar tematyczny obejmujący technologie obronnościowe, co oznacza formalne poszerzenie katalogu wspieranych sektorów. Zmiany te zostały wprowadzone przez nowelizację Rozporządzenia (UE) 2024/795, regulującego zasady działania STEP.

Niedługo później, 23 grudnia 2025 r. Komisja Europejska opublikowała Drugie wytyczne dotyczące Platformy na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy (STEP) wyjaśniające elementy rozporządzenia (UE) 2024/795 i komunikatu Komisji C/2024/3209 C/2025/679. Dokument ten poza rozszerzeniem katalogu sektorów objętych wsparciem, doprecyzowuje kluczowe elementy rozporządzenia STEP, uwzględniając najnowsze zmiany oraz praktyczne doświadczenia z wdrażania programu.
 

STEP otwiera się na obronność. Technologie obronne jako nowy priorytet programu

Włączenie technologii obronnych do zakresu STEP oznacza rozszerzenie katalogu sektorów objętych tą inicjatywą. Dotychczas obronność była obecna w unijnym systemie wsparcia przede wszystkim poprzez wyspecjalizowane instrumenty, np. Europejski Fundusz Obronny. Zmiana wprowadzona tzw. małym rozporządzeniem zbiorczym w dziedzinie obronności umożliwia natomiast kwalifikowanie technologii obronnych również w ramach STEP, na zasadach analogicznych do innych sektorów.

Zgodnie z wytycznymi technologie obronne zostały dodane jako czwarty sektor STEP, obok technologii cyfrowych i głębokich, czystych i zasobooszczędnych technologii oraz biotechnologii. Oznacza to, że projekty związane z rozwojem lub wytwarzaniem takich technologii mogą być uznawane za istotne dla realizacji celów STEP, o ile spełniają warunki dotyczące innowacyjności lub ograniczania strategicznych zależności UE.

Istotnym elementem STEP od początku była możliwość uwzględniania projektów dotyczących technologii o podwójnym zastosowaniu. Rozwiązania rozwijane z myślą o rynku cywilnym, takie jak sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, technologie kosmiczne, zaawansowane materiały czy medyczne środki przeciwdziałania, mogą kwalifikować się w ramach STEP, jeśli jednocześnie mają znaczenie dla zdolności obronnych i bezpieczeństwa UE.
 

Jak UE definiuje technologie obronne w STEP?

W celu rozszerzenia zakresu STEP o technologie obronne, Komisja Europejska wykorzystała istniejące ramy prawne i dokumenty strategiczne UE, które stanowią punkt odniesienia dla identyfikacji technologii istotnych z perspektywy europejskiej obronności.

Za technologie obronne w rozumieniu STEP uznaje się przede wszystkim technologie zawarte w produktach związanych z obronnością, definiowanych zgodnie z przepisami regulującymi obrót produktami obronnymi w UE. Obejmuje to produkty ujęte we wspólnym wykazie uzbrojenia UE, do którego odsyła dyrektywa 2009/43/WE, a także technologie niezbędne do ich opracowywania i wytwarzania. Wykaz ten jest regularnie aktualizowany, przy czym Komisja Europejska wyraźnie podkreśla, że zmiany w jego treści nie wpływają na projekty już realizowane w ramach STEP.

Zakres technologii obronnych w STEP obejmuje również rozwiązania istotne z punktu widzenia unijnych priorytetów rozwoju zdolności obronnych, wskazanych w dokumentach strategicznych UE. Wśród kluczowych obszarów znajdują się m.in. obrona powietrzna i przeciwrakietowa, systemy artyleryjskie oraz zdolności precyzyjnych uderzeń, pociski i amunicja, drony i systemy antydronowe, a także czynniki warunkujące potencjał sił zbrojnych, takie jak ochrona infrastruktury krytycznej, mobilność wojskowa czy zdolności w cyberprzestrzeni.

Istotną rolę odgrywają tu również technologie związane ze sztuczną inteligencją oraz wojną radioelektroniczną. Dodatkowo Plan działania na rzecz gotowości obronnej do 2030 r. rozszerza ten katalog o obszary takie jak walka naziemna, operacje morskie oraz medycyna, w tym technologie reagowania na zagrożenia chemiczne, biologiczne, radiologiczne oraz jądrowe (CBJR).

Komisja Europejska przedstawiła ponadto przykładowe technologie, które mogą kwalifikować się do wsparcia w ramach nowego sektora obronnego, jednocześnie wyraźnie podkreślając orientacyjny i niewiążący charakter tego wykazu.
 

Co jeszcze nowego w drugich wytycznych?

Wytyczne STEP doprecyzowują zasady kwalifikowalności poszczególnych rodzajów projektów i przedsięwzięć.

Leki krytyczne (CMA)

Do zakresu STEP zostały włączone projekty uznane za strategiczne w ramach aktu dotyczącego leków krytycznych aktu dotyczącego leków o krytycznym znaczeniu (Critical Medicines Act). Oznacza to, że przedsięwzięcia mające na celu wzmocnienie bezpieczeństwa dostaw kluczowych produktów leczniczych mogą być traktowane jako projekty realizujące cele STEP, choć samo uznanie za strategiczne nie oznacza automatycznego finansowania.
 

Recykling i gospodarowanie odpadami

Wytyczne precyzują również, kiedy projekty z obszaru recyklingu mogą zostać objęte STEP. Dotyczy to przede wszystkim przedsięwzięć, które prowadzą do rozwoju lub wytwarzania nowych technologii recyklingu albo bezpośrednio wzmacniają łańcuchy wartości surowców krytycznych wykorzystywanych w technologiach objętych STEP. Projekty ograniczające się wyłącznie do wdrażania dostępnych na rynku rozwiązań zasadniczo nie mieszczą się w tym zakresie.
 

Usługi powiązane

Co do zasady STEP nie obejmuje instalacji ani wdrażania produktów końcowych. Wytyczne dopuszczają jednak tzw. usługi powiązane, o ile mają one krytyczne i szczególne znaczenie dla rozwoju lub wytwarzania technologii objętych STEP. W praktyce oznacza to, że w określonych przypadkach również działania związane z wdrażaniem, takie jak testy rozruchowe czy certyfikacja, mogą być kwalifikowane, jeśli są bezpośrednio związane z technologią krytyczną.
 

Uruchomienie linii produkcyjnych i skalowanie innowacji

STEP obejmuje także wybrane projekty związane z uruchamianiem linii produkcyjnych. Kwalifikować się mogą rozwiązania pierwsze w swoim rodzaju, linie pilotażowe oraz działania służące skalowaniu innowacyjnych procesów, pod warunkiem, że wspierają one rozwój lub wytwarzanie technologii krytycznych. W wytycznych jako przykład wskazano elektrolizery, których wdrożenie może zostać objęte wsparciem, jeśli dotyczy technologii uznanej na etapie oceny za pierwszą tego rodzaju i stanowiącą istotną innowację.
 

Biotechnologie

W sektorze biotechnologii w ramach STEP mogą kwalifikować się projekty dotyczące rozwoju i wdrażania skalowalnych, inteligentnych, modułowych i elastycznych technologii wytwórczych. Zakres ten obejmuje również procesy wytwarzania medycznych środków przeciwdziałania oraz technologie związane z bezpieczeństwem zakładów produkcyjnych, w tym rozwiązania z obszaru cyberbezpieczeństwa.
 

Transfer technologii i ekosystemy

STEP może obejmować działania w zakresie transferu technologii oraz projekty wspierające rozwój ekosystemów innowacji, takich jak centra kompetencji, ośrodki badawcze, parki technologiczne czy klastry. Warunkiem ich kwalifikowalności jest to, aby rezultaty tych przedsięwzięć w sposób dominujący i bezpośredni wspierały rozwój lub wytwarzanie technologii objętych zakresem STEP.
 

Zasady kwalifikowalności projektów w ramach STEP

Ocena projektów kwalifikujących się w ramach inicjatywy STEP odbywa się na trzech poziomach obejmujących sektor projektu, realizowane cele STEP oraz krytyczny charakter technologii.

W pierwszym aspekcie analizowane jest, czy projekt wpisuje się w jeden z sektorów objętych STEP, tj. technologie cyfrowe i deep tech, czyste i zasobooszczędne technologie, biotechnologie lub po ostatnich zmianach regulacyjnych, technologie obronne.

Drugim poziomem oceny są cele STEP. Sprawdzane jest, czy projekt wspiera rozwój lub wytwarzanie technologii krytycznych, przyczynia się do ochrony i wzmocnienia europejskich łańcuchów wartości lub odpowiada na niedobory kluczowych kwalifikacji i kompetencji niezbędnych dla strategicznych sektorów UE.

Trzecim elementem są warunki STEP odnoszące się do krytycznego charakteru technologii. Projekt musi wykazać, że technologia wnosi istotny element innowacji lub przełomu technologicznego albo że jej rozwój i wytwarzanie ograniczają strategiczne zależności Unii Europejskiej, w szczególności od dostawców spoza UE.

Dopiero łączne spełnienie kryteriów sektorowych, celów STEP oraz warunków krytyczności technologii pozwala na uznanie projektu za kwalifikujący się w ramy inicjatywy STEP.
 

Zdaniem eksperta

Rozszerzenie STEP o technologie obronne to ważna zmiana unijnej polityki. STEP, który dotychczas koncentrował się na innowacjach cywilnych, coraz wyraźniej staje się elementem budowania europejskiej odporności, bezpieczeństwa i suwerenności.

Z perspektywy polskich podmiotów kluczowe będzie, w jaki sposób zmiany na poziomie unijnym zostaną wdrożone na poziomie krajowym. Choć Komisja Europejska wskazuje jedynie przykładowe obszary oraz technologie mogące kwalifikować się do wsparcia w ramach inicjatywy STEP, dotychczasowe doświadczenia z wdrażania STEP na poziomie krajowym pokazują, że katalog ten interpretowany był bardzo zachowawczo.

O tym, jak poszczególne kraje podchodzą do wdrażania STEP pisaliśmy już wcześniej na blogu (link do artykułu). Na tle wielu rozwiązań europejskich, podejście do wdrożenia STEP w Polsce było nadzwyczaj ostrożne, co rodzi pytanie, czy w przypadku technologii obronnych krajowe instytucje zdecydują się na bardziej elastyczne podejście.

Najbliższe miesiące będą więc kluczowe z punktu widzenia praktycznego wdrożenia nowych zasad dotyczących technologii obronnych w ramach STEP. W dużej mierze od tego będzie zależeć potencjał polskich podmiotów do włączenia się w rozwój europejskich technologii obronnych i wniesienia wkładu w budowanie bezpieczeństwa oraz suwerenności Europy.

W opublikowanym w grudniu 2025 r. harmonogramie FENG na 2026 rok, zaplanowano 14 naborów STEP realizowanych przez NCBiR oraz PARP. Harmonogram ten nie obejmuje jeszcze konkursów bezpośrednio dedykowanych technologiom obronnym, jednak wskazuje na skalę oraz ambicję wsparcia przewidzianego dla projektów wpisujących się w logikę STEP.